1975-1984

Türkiye her yönden Kıbrıs'la ilişkili büyük baskılar altına girmiş durumda. Kıbrıs'ta bir ilerleme sağlanıp, ambargonun önlenmesi çabaları sonuç vermiyor. Bu arada Türkiye'deki hükümet krizi, 100. gününe girdi. Irmak Hükümeti güvenoyu alamamasına rağmen göreve devam ediyor.

5 şubat 1975

ABD ambargosu bugün saat 6'da uygulamaya girdi.

13 şubat 1975

KTFD ilan edildi. Her yönden büyük protestolar geliyor.

25 mart 1975

Türkiye'nin en uzun hükümet krizlerinden biri bitti ve Demirel, Millî Cephe Koalisyonu'nu (CGP, MSP, MHP ve bazı bağımsızlarla) kurdu.

11 mayıs 1975

AET'nin İsrail'le yeni Akdeniz politikası çerçevesinde yaptığı anlaşma, Türkiye'nin tarım ödünle rinde karşılaştığı erozyonu 73 ürüne çıkardı ve 13 mayıs günü Türkiye, Ortaklık Komitesi'nde erozyonu protesto etti.

19 mayıs 1975

Çağlayangil ve Bitsios Roma'da buluştu.

31 mayıs 1975

Demirel-Karamanlis görüşmesi Brüksel'de yapıldı.

12 haziran 1975

Yunanistan, AET'ye tam üyelik için başvurdu.

25 temmuz 1975

ABD Temsilciler Meclisi ambargoyu kaldırmayı tekrar reddedince, Türkiye, ABD üslerine el konduğunu açıkladı.

26 temmuz 1975

Türkiye ile AET arasındaki ticaret açığının rekor düzeye, 2 milyar dolara ulaştığı açıklandı.

16 eylül 1975

AET anlaşmasına karşı Türk kamuoyunda büyük eleştiriler yapılıyor. Bunları önleyebilmek için Brüksel'de toplanan Ortaklık Konseyi'nde Çağlayangil, "ticaret açığının incelenmesi için bir uzmanlar kurulu kurulmasını" önerdi ve kabul edildi.

17 eylül 1975

ABD Kongresi ambargoyu kısmen ve Kıbrıs konusundaki ilerlemelere bağlı olarak kaldırdı; ancak Türkiye bunu yetersiz bulduğunu açıkladı.

22-24 ekim 1975

Türkiye'de sağ komandolar, sol eğilimli kuruluşlara saldırılarını başlatırken, arka arkaya önce Viyana elçimiz Tunalıgil, ardından da Paris elçimiz Erez'e suikast yapıldı. Ermeni terörünün başlangıcı...

1 ocak 1976 Büyük eleştirilere rağmen Türkiye, Katma Proto kol'ün yükümlülüğünü yerine getirerek, gümrük indirimi ve konsolide liste uyumunu gerçekleştirdi.

1-2 mart 1976

Çağlayangil, Katma Protokol'ün 5 yıllık planlarla çeliştiğini, anlaşmanın yeniden düzenlenmesi ge­reğini tekrar etti.

1 temmuz 1976

Türkiye hem devlet kuruluşları hem de hükümet ortakları arasındaki görüş ayrılıkları nedeniyle, Katma Protokol'de yapılması gereken değişiklikleri kapsayacak "istek listesini" saptayamadı ve 20 temmuzda yapılacak olan Ortaklık Konseyi iptal edildi.

27 temmuz 1976

Yunanistan'la tam üyelik müzakereleri başladı.

5-6 eylül 1976

Topluluk ve Türkiye arasındaki gerginliği giderebilmek için, AET Bakanlar Konseyi Dönem Başka nı Hollanda Dışişleri Bakanı Van Der Stoel ve Komisyon Dış ilişkiler Komiseri Soames Ankara'yla yüksek düzeyde görüşmeler yaptılar.

- AET-Yunanistan resmî katılma müzakereleri baş ladı.

20 aralık 1976

Türkiye istek listesini, MC koalisyonunun iç anlaş­mazlıkları nedeniyle saptayamadı. Krizin boyutlarını genişletmemek için AET'yle bir Ortaklık Konseyi yapıldı ve topluluğun verdikleriyle yetinildi.

25 aralık 1976

Türkiye tek yanlı bir kararla Katma Protokol'deki korunma maddesini (60. madde) işletip, tüm yükümlülüklerini fiilen dondurdu. Listelerde hiçbir indirim yapılmadı. Bugüne kadar indirimler, 22 yıl­lık listede yüzde 10,12 yıllık Üstede yüzde 20, konsolide listede ise yüzde 40'a varmıştı.

3-4 şubat 1977

Türkiye, neden dondurma kararı aldığını Ortaklık Komitesi'nde açıkladı. Topluluk, hoşnutsuzluğunu vurguladı.

15 mart 1977

Ortaklık Komitesi'nde AET, yeniden dondurma ka rarının ne kadar süreceğini sordu.

28 mart 1977

Portekiz, AET'ye tam üyelik başvurusunda bulundu.

5 haziran 1977

Erken seçim yapıldı. CHP en büyük grubu oluşturmasına rağmen, kurduğu azınlık hükümeti (229- 217) yeterli güvenoyu bulamadı.

21 temmuz 1977

2. MC hükümeti, Demirel başbakanlığında kuruldu.

28 temmuz 1977

İspanya, AET'ye tam üyelik başvurusunda bulun du.

4 eylül 1977

Türkiye'de ekonomik kriz giderek derinleşti. Uluslararası Para Fonu tüm uluslararası bankaları uyararak, Türkiye'ye kredilerin durdurulmasını, zira ülkenin borcunu ödeyemeyecek duruma girdiğini bildirdi ve Türkiye'ye ilk defa resmî bir IMF heyeti geldi.

10 kasım 1977

Ekonomik kriz ve döviz darboğazı giderek artıyor. Merkez Bankası, tüm döviz satışlarını durdurdu ve özel bankaların döviz tutma yetkilerini kaldırdı.

- Terör olaylarından, bir yıl içinde 100 kişinin öldü ğü açıklandı.

31 aralık 1977

AP'den istifa eden 12 kişi, CHP ağırlıklı bir hükümet kurmak için harekete geçtiler. MC düştü.

17 ocak 1978

CHP ağırlıklı hükümet güvenoyu (229-218) aldı.

19 mayıs 1978

AET, Portekiz'le tam üyelik müzakerelerini başlat ma kararı aldı.

25 mayıs 1978

Başbakan Ecevit, Brüksel'de, AET Komisyonu Başkanı Jenkins'le görüştü ve 8 milyar dolarlık acil destek istedi.

10 şubat 1978

Türkiye, borçlarının ertelenmesi için ilk uluslara rası çağrıyı yaptı; yeni ekonomik ve malî önlemler alındı.

1 mart 1978

Türk lirası, yüzde 32 oranında devalüe edildi.

23 mart 1978

IMF İle Türkiye anlaşmaya vardı ve 2 yıllık 450 mil yon dolarlık Stand-by yapıldı.

10 nisan 1978

Paris'te, OECD içinde devletten devlete borçların ertelenme görüşmeleri başlatıldı.

1 ağustos 1978

ABD Kongresi ambargoyu koşullu kaldırdı. Koşul, ABD başkanının kongreye, Türkiye'nin iyi niyetli çabalarının sürdüğünü bildirmesi.

9 ekim 1978

•  Türkiye, Brüksel'de, AET'den beklentilerini uzun bir liste halinde, uzun bir aradan sonra AET Ko misyonu'na bildirdi:

•  Anlaşmanın 5 yıl süreyle dondurulması.

•  Sanayi ve tarım ürünlerinde yeni ödünler.

•  4,4 milyar dolarlık kredi yardımı.
İstekler AET'de şok yarattı.

24 ekim 1978

Türk lirası yeniden devalüe edildi. IMF'yle ilişkiler bozulmaya başladı.

29 kasım 1978

AET, İspanya'yla katılma müzakerelerini başlatma karan aldı.

4 aralık 1978

IMF'nin TL için yeni devalüasyon istekleri kabul edilmeyince görüşmeler kesildi.

5 aralık 1978

AET Komisyonu Başkanı Jenkins, Brüksel'deki AET doruk toplantısında bir mektup dağıtarak, Türkiye'nin ekonomik durumuna dikkat çekti.

16 aralık 1978

Ecevit Brüksel'de, AET Komisyonu Dışilişkiler So rumlusu Hafferkamp'la görüştü. Ecevit, AET'nin Amerika nezrinde Türkiye'yi desteklemesini isterken, Hafferkamp, "IMF'yle anlaşma yapmadan kimseyi hareketlendiremezsiniz" dedi ve Türki­ye'nin AET'den isteklerinin kabul edilemeyecek kadar büyük olduğu belirtildi.

•  Ecevit aynı gün, Brüksel'de toplanan 16 Batı Avru pa başkent ve kuruluşlarındaki büyükelçilerle buluştu ve bir işadamı gibi hareket etmelerini istedi.

23 aralık 1978

Kahramanmaraş olaylarında 76 kişi öldü ve 13 ilde
sıkıyönetim açıklandı.

•  İran'daki olaylar giderek büyüyor ve şahın devrileceği söylentileri giderek artıyor.

7 ocak 1979

Guadeloupe'ta toplanan ABD, Almanya, İngiltere ve Fransa devlet ve hükümet başkanları, Türki ye'ye "IMF'yle anlaşma yapması" koşuluyla destek kredisi verilebileceğini kararlaştırdılar. 18 ocak 1979

4'lerin ilk toplantısı Bonn'da yapıldı.

10 mart 1979

Yunanistan-AET müzakereleri bitti.

2 mayıs 1979

2 mayıs 1979

IMF heyetiyle Ankara'da görüşmeler yeniden başladı.

21 mayıs 1979

AET Konseyi, Türkiye'nin isteklerine resmî yanıtını yaklaşık bir yıl sonra verdi. Bağışıklık dönemi kabul ediliyor, geri kalanların büyük bölümü reddediliyor.

25 mayıs 1979

AET, Yunanistan'la tam üyelik anlaşmasını imzaladı.

30 mayıs 1979

OECD çerçevesinde toplanan Batı ülke ve kuruluşları IMF'yle anlaşma koşuluna bağlı olarak Tür kiye'ye 1,5 milyar dolarlık kredi açmayı kararlaştırdılar.

1 temmuz 1979

Türkiye IMF'yle anlaşmaya vardı.

30 ağustos 1979

Londra'da, Türkiye'nin borçlu olduğu 221 bankay la erteleme anlaşması imzalandı.

18 eylül 1979

İspanya ile AET arasındaki gerçek katılma müzakereleri başladı.

14 ekim 1979

Ara seçimlerde, CHP hükümeti parlamentodaki çoğunluğunu yitirdi. Ecevit, hükümeti bıraktı.

25 kasım 1979

Demirel'in AP ağırlıklı azınlık hükümeti güvenoyu aldı ve göreve başladı.

24 ocak 1980

Türkiye'nin ekonomik ve malî politikalarını tama­men değiştiren ve piyasa ekonomisi ilkelerini getiren bir dizi önlem açıklandı.

5 şubat 1980

Dışişleri Bakanı Hayrettin Erkmen, Ecevit tarafın­dan istenen AET'yle anlaşmayı dondurma müzakerelerini durdurdu.

30 haziran 1980

Brüksel'deki Ortaklık Konseyi'nde Erkmen, ilişkileri canlandırma istemini tekrarladı. Ardından düzenlediği basın toplantısında da, "Türkiye'nin sonbaharda tam üyelik başvurusu yapacağını" söyledi.

5 eylül 1980

Hayrettin Erkmen, MSB'nin verdiği ve Batılı dış politikanın eleştirildiği bir gensorunun CHP tarafından da desteklenmesi üzerine düştü.

12 eylül 1980

Türkiye'de Ordu yönetime el koydu. Parlamento yu feshetti.

AET Dışişleri Bakanları Konseyi'nde askeri yönetime bir "zaman kredisi" verildiği ve bu süre içinde de anlaşmanın dondurulmayacağı belirtildi.

17 eylül 1980

Avrupa Parlamentosu aldığı kararda, demokrasiye en kısa sürede dönülmesi yönünde hızlı adımlar atılması istendi; demokratik olmayan önlemlerin sürdürülmesinin Ankara Anlaşması dahil Türkiye'nin uluslararası taahhütlerini çiğnediği anlamı na geleceği belirtildi. 20 ekim günü İzmir'de toplanması kararlaştırılan AET-Türkiye Karma Parlamento Komisyonu iptal edildi.

1 ocak 1981

Yunanistan'ın tam üyeliği başladı.

15 ocak 1981

MGK eski siyasîlerin, politika dışı bırakılacaklarını açıkladı.

25 mart 1981

Millî Güvenlik Konseyi, demokrasiye geçer geçmez AET'ye tam üyelik başvurusunun yapılmasını ve hazırlıklara başlanmasını kararlaştırdı.

10 nisan 1981

Avrupa Parlamentosu, Türk hükümetinin demokrasiye geri dönüş takvimi vermesini ve 2 ay içinde demokratik müesseselerin harekete geçirilmesini istedi.

5 haziran 1981

Türkiye-AET Ortaklık Komitesi, teknisyen düzeyinde toplandı ve bir yandan teknik sorunlar, öte yandan da Türkiye'deki gelişmeler hakkında bilgi verildi.

15 ekim 1981

Siyasî partiler feshedildi, mallarına el kondu.

11 ocak 1982

Dışişleri Bakanı Ilter Türkmen, AET Komisyonu Başkan Yardımcısı ve Dışilişkiler Sorumlusu Hafferkanıp'ı ziyaret etti. Hafferkamp'in, "insan hakları, işkenceler, toplu davalar ve demokrasi konula­rında temel ilerleme olmadan anlaşmayı işletemeyiz" demesine, sert tepki gösterdi.

22 ocak 1982

Avrupa Parlamentosu, DİSK yöneticilerine idam cezaları verilmesi ve Barış Derneği üyelerinin tutuklanmaları üzerine, Türkiye-AET anlaşmasının askıya alınmasını Konsey ve Komisyon'dan istedi. Fiilen "dondurma" başlamış oldu.

6 kasım 1982

12 Eylül Anayasası, referandumda yüzde 92 oyla kabul edildi.

16 mayıs 1983

Türkiye'de siyasî faaliyete izin verildi.

3 haziran 1983

Parti ve seçim kanunları değiştirildi. Küçük partilerin meclise girmelerini güçleştiren çoğunluk sis­temi geri getirildi. Sendikalar, demekler, basın ya­saları da Anayasa'ya uygun şekilde kısıtlayıcı yeni yasalarla düzenlendi.

13 ekim 1983

Avrupa Parlamentosu, 6 kasım genel seçimleri için partilere ve politikacılara ilişkin getirilen kısıtla­maların demokrasiye aykırı düştüğünü belirten bir karar aldı. Hapishanelerdeki işkenceye son veril mesi, idamların uygulanmaması, toplu davaların durdurulması istendi.

6 kasım 1983

Özal'ın Anavatan Partisi, büyük bir çoğunlukla seçimleri kazandı ve 13 aralık günü hükümetini kurdu.

23 ocak 1984

Türkiye'nin 12 Eylül Müdahalesinden sonraki ilk sivil hükümetinin Dışişleri Bakanı Vahit Halefoğlu, Hafferkamp'la Brüksel'de görüştü. Hafferkamp, ilişkileri yeniden canlandırmanın anahtarını Avrupa Parlamentosu'nun elinde tuttuğunu, parlamentoyu etkilemenin yollarının aranmasını söyledi.

11 ekim 1984

Avrupa Parlamentosu, idam cezalarının uygulanmasının derhal durdurulmasını istedi.