1965-1974

32 yıldan bu yana ilk defa bir Sovyet Parlamento Heyeti Ankara'ya geldi ve grup başkanı Podgorni, TBMM'de konuşma yaptı.

13 şubat 1965

İ nönü Hükümeti, bütçenin reddi üzerine düştü. Ür güplü, hükümeti kurmakla görevlendirildi.

8 nisan 1965

Topluluk organları (Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu, Euratom ve AET) birleştirildi; parlamentonun görevleri artırıldı.

1 haziran 1965

AET içindeki ilk kriz. Ortak tarım politikasına karşı çıkan Fransa, konseyi terk etti.

4 ağustos 1965

Milliyet'e bir demeç veren Alman işverenler Birliği Başkanı Keller, "Türkiye'den 200 000 işçi isteğimiz oldu. Oysa sevkiyat yavaş gidiyor. Durum dü zeltilmezse, Portekiz, ispanya gibi ülkelerden işçi alırız" dedi

10 ekim 1965

Türkiye'de yapılan genel seçimleri AP 240 milletvekili çıkararak kazandı. CHP 134, MP 31, YTP 19, TIP 5, CKMP 11 milletvekilliği kazandılar.

23 ekim 1965

Demirel, başbakan oldu. Dışişleri bakanı, Bursa eski valisi I.S. Çağlayangil

24 ekim 1965

Genel sayımda Türkiye nüfusunun 32 milyona çık­tığı açıklandı.

11 mayıs 1966

AET Bakanlar Konseyi, l haziran 1968'den itibaren, üye ülkeler arasındaki tüm gümrüklerin kaldırılmasını ve ortak tarım politikasının tümüyle yürürlüğe girmesini kararlaştırdı.

16-17 mayıs 1966

1. Türkiye-AET Parlamento Komisyonu Brük­sel'de toplandı.

2 şubat 1967

DPT müsteşarlığına Turgut Özal getirildi.

21 nisan 1967

Yunanistan'da ihtilal. Albaylar cuntası el koydu ve parlamentoyu feshetti. AET, Atina Anlaşması'nın dondurulduğunu açıkladı.

10 mayıs 1967

Ingiltere, İrlanda ve Danimarka tam üyelik için yeniden başvurdular.

16 mayıs 1967

Demirel, Brüksel'de toplanan 5. Ortaklık Konse yi'ne katıldı ve "Türkiye'nin anlaşmanın ikinci dönemine geçmek istediğini" açıkladı. Çalışmaların başlatılmasını istedi. Topluluğun cevabı, "Daha süre tam dolmadı" şeklinde oldu.

•  Kennedy müzakereleri bitti ve Batı ülkeleri ara­sındaki sanayi ürünlerine uygulanan gümrük vergilerinin ortalama yüzde 30-40 İndirilmesi kararlaştırıldı.

10 kasım 1967

Brüksel'de Türkiye-AET Ortaklık Komitesi'nde Türkiye ilk defa başka ülkelerle yapılan anlaşmaların Ankara'nın avantajlarını eritmesinden şikâyet etti.

27 kasım 1967

General De Gaulle yeniden, İngiltere'nin tam üyeliğine ikinci defa karşı çıktı ve "Londra'nın kendini Amerika'dan tamamen koparıp Avrupa'ya yanaşa­cak duruma getiremediğini" belirtti.

1 şubat 1968

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferan­sı (UNCTAD) Yeni Delhi'de azgelişmiş ülkelere yardım konusunda en önemli toplantılarından birini yaptı ve Genelleştirilmiş Preferanslar yoluyla bu ülkelerin sanayi ve önemli tarım ürünlerine uygulanan gümrüklerin kaldırılmasını kararlaştırdı.

5nisan 1968

Türkiye-AET Ortaklık Konseyi'nde, Dışişleri Baka­nı Çağlayangil, "Artık ikinci dönem çalışmaları baş­lamalı" dedi ve UNCTAD'ın saptadığı Genelleştirilmiş Preferanslar'ın Türkiye'nin elindeki avantajları eriteceğini söyleyerek, "AET Türkiye'yi de listesine almalı" dedi.

29 nisan 1968

Avrupa Komisyonu, Türkiye'nin Gümrük Birli ği'nin ikinci dönemine geçmek yerine hazırlık dönemini uzatmasının daha yararlı olacağını resmî bir raporla saptadı.

1 haziran 1968

AET üyeleri, aralarındaki tüm gümrükleri kaldırdı. Ortak ulaşım politikasının ana ilkeleri saptandı ve AET vatandaşı işçilerin toplulukta tamamen serbest dolaşımı uygulanmaya kondu. Ayrıca Kenya, Uganda ve Tanzanya'yla (26 temmuzda) Aruşa An laşması'nı imzaladı.

9 aralık 1968

Türkiye-AET 9. Ortaklık Konseyi'nde Komisyon raporu reddedildi ve "2. döneme geçiş müzakerelerinin başlaması� resmen kararlaştırıldı.

6 şubat 1969

Gümrük Birliği hedefli 2. döneme geçiş müzakere­leri başladı.

1 eylül 1969

AET'nin Tunus ve Fas'la imzaladığı ticaret anlaşması uygulamaya girdi. Kenya, Uganda ve Tanzanya'yla Aruşa Anlaşması da yenilendi.

12 ekim 1969

Genel seçimleri AP 256 milletvekiliyle kazandı. CHP 143, GP 15, BP 8, MP 6, YTP 6, TIP 3.

9 aralık 1969

AET, dışişleri bakanları düzeyindeki Ortaklık Kon seyi'nde Türkiye'nin isteklerini kabul etmedi. 13 aralık 1969

Yunanistan askerî yönetimi Avrupa Konseyi'ni terk etti.

1 ocak 1970

AET üyeleri arasındaki 12 yıllık geçiş dönemi sona erdi ve Ortak Ticaret politikası da tüm olarak yürürlüğe kondu.

12 şubat 1970

Demirel Hükümeti'nin bütçesi mecliste, 41 AP'li milletvekilinin de oylarıyla reddedildi. Bilgiç grubu, Haysiyet Divanı'na verilerek ihraç kararı alındı.

19 mart 1970

AET, Yugoslavya'yla da bir ticaret anlaşması yaptı.

13 mayıs 1970

Türkiye, AET'ye memorandum vererek, tekstil, narenciye ve korunma maddesiyle ilişkili istekler ileri sürdü.

30 haziran 1970

İngiltere, İrlanda, Danimarka ve Norveç tam üye­lik için, kesilen müzakerelere yeniden başladı.

22 temmuz 1970

AET, tutumunda önemli bir değişiklik yaptıramamasına rağmen, Türkiye Katma Protokol'ü kabul etti.

1 ekim 1970

İsrail ve İspanya'yla imzalanan ticaret anlaşması uygulamaya girdi.

10 kasım 1970

Başkan Charles De Gaulle öldü.

19 kasım 1970

Nizam Partisi Başkanı Erbakan, TBMM'de genel görüşme istedi ve "AET Türkiye'ye büyük zarar getirecektir" dedi.

23 kasım 1970

Katma Protokol, Brüksel'de basit bir törenle imzalandı.

12 mart 1971

TSK, olayların önü alınamayınca bir muhtırayla Demirel'i istifa ettirdi. Nihat Erim, tarafsız bir hü­kümet kurmakla görevlendirildi.

1 nisan 1971

AET-Malta Ortaklık Anlaşması uygulamaya girdi. İngiltere, Norveç, Danimarka ve İrlanda'yla yapılan tam üyelik görüşmeleri tamamlandı.

14 nisan 1971

Başbakan Yardımcısı Atilla Karaosmanoğlu, "AET düzeyine gelebilmemiz için 2 359 yıl gerekir" dedi. 27 nisan 1971

Türkiye memorandum vererek, Genelleştirilmiş Preferanslar'ın kendine de uygulanmasını istedi. 9 mayıs 1971

Avrupa'da büyük bir" para krizi başladı. Dolar sürekli düşüyor ve mark yükseliyor.

29 haziran 1971

ABD baskısı sonucu Erim, 7 ilde Afyon ekiminin durdurulmasını kabul etti.

1 temmuz 1971

AET, azgelişmişlere uygulayacağı gümrük indirimlerini (Genelleştirilmiş Preferanslar) uygulamaya koydu.

5 temmuz 1971

Katma Protokol 69'a karşı 149 oyla meclisten geçti. AP, CGP lehte, CHP ve DP aleyhte oy kullandı. (Senatoda 22 temmuzda onaylandı).

15 ağustos 1971

Avrupa'da para krizinin boyutları birden büyüdü. Amerika, bir yandan tüm gümrük tarifelerini yüz­de 10 artırırken, doların istendiği an altına çevrilebilirliğini iptal etti.

26 ekim 1971

Erim kabinesi, görüş ayrılıkları nedeniyle istifa etti. Erim'e yeniden hükümet kurma görevi verildi.

3 aralık 1971

Avrupa Komisyonu üyelerinden Spinelli, Avrupa Parlamentosu'nda yaptığı konuşmada ilk defa Türkiye'deki insan haklarını çiğneyen girişimleri açıkça eleştirdi ve AET'nin harekete geçmesini istedi.

13 ocak 1972

Türkiye-AET, topluluğun 6'dan 10 üyeliğe çıkması

nedeniyle müzakerelere girdiler.

22 ocak 1972

İngiltere, Norveç, İrlanda ve Danimarka'yla tam

üyelik anlaşması imzalandı.

14 nisan 1972

Türkiye, AET ülkeleri devlet başkanlarının Paris

Doruğu Konferansı'na katılmak istedi. Yanıt hayır.

26 nisan 1972

Türkiye AET'ye yeni bir memorandum vererek,

tüm ödünlerinin artırılmasını ve Katma Proto kol'deki disiplinli maddelerin esnekleştirilmesini

istedi. Topluluğun yanıtı: hayır.

14 mayıs 1972

Ecevit, İnönü'nün yerine CHP genel başkanlığına seçildi.

22 mayıs 1972

Melen Hükümeti kuruldu.

23 haziran 1972

AET, Akdeniz Ülkeleriyle yeni bir anlaşmalar dizisi

hazırlamayı kararlaştırdı.

•  İngiltere, kriz karşısında sterlini dalgalanmaya
bıraktı. Avrupa borsalarındaki büyük kriz devam
ediyor.

AET, Endonezya, Malezya, Filipinler, Singapur
ve Tayland'la (Güneydoğu Asya Uluslar Birliği
olan ASEAN'ın açılımı, Association of Southeast Asian Nations'tır) anlaşma için müzakere açtı. 22 temmuz 1972

AET, Avusturya, İsveç, İsviçre, İzlanda ve Portekiz'le (eski EFTA üyeleri) serbest ticaret anlaşma­ları imzaladı. Böylece, Türkiye'nin elindeki ödünlerin erozyonu bir kat daha artmış oldu.

26 eylül 1972

Norveç halkı, kamuoyu yoklamasında, AET'ye tam üyeliği reddetti. Böylece AET 9 üyeli bir topluluk oldu.

19 ekim 1972

Paris'teki AET doruğunda, ekonomik-parasal birliğin 1980'e kadar tamamlanması, ülkelerarası siyasî işbirliğinin artırılması, fakir bölgelere yardım fonu kurulması kararlaştırıldı.

12 kasım 1972

AET, Türkiye'nin Genelleştirilmiş Preferanslar listesine alınmasını yine erteledi.

18 aralık 1972

AET, Mısır ve Lübnan'la ticaret, Kıbrıs'la da ortaklık anlaşması imzaladı.

1 ocak 1973

3 yeni üye, AET'ye resmen katıldı.

- Katma Protokol resmen yürürlüğe girdi.
13 şubat 1973

Dolar ilk defa yüzde 10 devalüe edildi. Borsalar ka pandı. AET ortaklaşa hareket edemiyor.

12 mart 1973

AET, doların baskısına dayanamayıp paralarının tamamını dalgalanmaya bıraktı.

6 nisan 1973

Yaklaşık iki aylık kriz sonucunda, görevi biten Sunay'ın yerine (Gürler yeterli oy sağlayamayınca) Korutürk cumhurbaşkanlığına seçildi. İstifa eden Melen'in yerine de (12 nisan) Talu başbakanlığa getirildi.

21 mayıs 1973

Türkiye, AET'yle yeni bir kriz yaratmamak için, yetersiz olduğu ileri sürülmesine rağmen, genişle­me müzakerelerini tamamlayıp anlaşmaya vardı.

30 haziran 1973

Türkiye-AET Ortaklık Konseyi'nde (Ankara'da), genişlemeyle ilişkin belgeler imzalandı.

6 ekim 1973

Arap-İsrail savaşı başladı.

14 ekim 1973

Genel seçimleri CHP 186 milletvekiliyle kazandı; ancak koalisyon gerekiyor. AP 150, MSP 45, CGP 14, DP 43, MHP 3, TBP l, bağımsızlar 10. Ecevit başbakan. Koalisyon pazarlıkları hemen başladı. 22 ekim 1973

Ortadoğu'da ateş kesildi.

- Arap ülkeleri petrol boykotu ilan ettiler. Avrupa'da
panik havası var.

6 kasım 1973

AET ilk defa Ortadoğu hakkında ortak bir görüş saptadı.

1974

Petrol boykotunun hemen ardından petrol fiyatla­rına, ardından da tüm hammaddelere gelen büyük zamlar, Avrupa ekonomisini sarsmaya başladı. Enflasyon yüzde 20'lere kadar çıkarken, işsiz sayısı birden 6 milyona fırladı. Altın fiyatı rekor düzeye çıktı. AET ekonomisinin güçsüzlüğü ve dışa bağımlılığı yanında, ortaklaşa hiçbir harekete girememe­leri, AET'de büyük karışıklık yarattı. Bir yandan ekonomik ve sosyal kriz, öte yandan bu krizin getirdiği kaygılar, AET ülkelerindeki yabancı işçilerin geri gönderilmeleri ve büyük pahalılığın psikolojik etkileri Türkiye'ye de yansıdı. Türkiye ile AET arasındaki ticaret açığı büyümeye başladı.

15 ocak 1974

CHP-MSP koalisyonu kuruldu.

25 nisan 1974

Avrupa Komisyonu Başkanı Ortoli, Ankara'da Ece vit'le görüştü. Yeni Türk hükümetinin programında AET'yle ilişkilerin revizyonu var.

26 haziran 1974

Amerika'nın baskısıyla düzenlenen yeni Atlantik Bildirisi Brüksel'de imzalandı.

- NATO doruğu sırasında yapılan Ecevit-Androço pulos görüşmesi, Atina'nın tüm önerileri reddet mesi nedeniyle başarısızlık ve büyük bir gerginlik­le kapandı.

20 temmuz 1974

Türkiye Kıbrıs'a müdahale etti.

•  Yunan cuntası devrildi ve Karamanlis geldi.
3 eylül 1974

Ecevit, koalisyonun bozulacağını açıkladı.
16 eylül 1974

Ecevit istifa etti. Yeni hükümet kurulması için ça lışmalar başladı.

25 eylül 1974

ABD Temsilciler Meclisi, Türkiye'ye, 990'a karşı 307 oyla silah ambargosu uygulamayı kararlaştır dı. Ancak Başkan Ford veto etti.

11 ekim 1974

Türkiye-AET Konseyi'nde geçici hükümet Dışişleri Bakanı Güneş, "revizyon gereğini" belirtti ve gerekli değişiklik listesinin ilerde verileceğini bildirdi.

22 kasım 1974

AET, demokrasinin geri gelmesi üzerine, Yunanistan'la ilk Ortaklık Konseyi toplantısını yaptı. AET, Yunanistan'daki demokrasiyi tehlikeye düşürdü ğünden dolayı 2. Kıbrıs Harekâtı'nı sert şekilde kı­nayan "ortak görüş" yayınladı.

12 kasım 1974

Ecevit'in, geçici hükümet görevini de MSP'nin engellemeleri nedeniyle devam ettiremeyeceğini be lirtip hükümetten tamamen çekilmesi (7 kasım) nedeniyle Sadi Irmak'a tarafsız hükümet kurma görevi verildi.

17 kasım 1974

Yunanistan'da seçimin yapılıp Karamanlis'in ka zanması, Avrupa ve Amerika'da büyük memnuniyetle karşılandı.