1955-1964

Altı ülke, bundan sonra kömür ve çelikte olduğu gibi, giriştikleri işbirliği çabalarını diğer bölümlere de yaymak için çalışmaya başladılar: l- Atom enerjisini barışçı amaçlarla kullanım için geliştirmek üzere Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu (Euratom). 2- Ekonomilerin tüm diğer bölümlerinin de bütünleştirilmesi için Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET).

25 mart 1957

AET'yi ve Euratom'u kuran anlaşmalar Roma'da imzalandı.

1 ocak 1958

AET ve Euratom'u kuran Roma Anlaşması resmen yürürlüğe girdi. 6 ülkenin dışında kalan ve başla­rında İngiltere'nin bulunduğu diğer ülkeler, AET' ye katılma müzakerelerine başladılar. Türkiye, Yunanistan, Portekiz ve İrlanda da 19. çalışma grubunda bu katılma müzakerelerinin içindeydi

1 ocak 1959

AET anlaşması uyarınca, 6 ülke kendi aralarındaki gümrüklerin ilk indirimini gerçekleştirdiler. İngiltere'nin katılma müzakerelerine, Fransa bir vetoyla karşı çıkınca, görüşmeler kesildi. Avrupa ikiye bölündü.

15 temmuz 1959

Yunanistan, AET'ye ortaklık için resmen başvurdu.

31 temmuz 1959

Türkiye, AET'ye ortaklık için resmen başvurdu.

11 eylül 1959

AET Bakanlar Konseyi, Ankara ve Atina'nın ortaklık başvurularını büyük bir heyecan ve sevinçle ka­bul etti.

28-30 Eylül 1959 AET Avrupa Komisyonu ile Türkiye arasındaki ilk "hazırlık görüşmesi". Ankara, 22 yılda gerçekleştirilecek bir Gümrük Birliği'ni, ardından tam üyeliği hedef alan anlaşma önerdi.

1-2 mart 1960

AET Dışişleri Bakanları Konseyi'nde, Yunanis­tan'la yürütülen araştırıcı görüşmelerin tamamlanması üzerine, Avrupa Komisyonu'na "resmi ortaklık müzakerelerine başlama direktifi" verildi. Türkiye ise geri kalmış durumda.

17 mart 1960

Türk Dışişleri Bakanı Zorlu, 6 ülkenin Ankara büyükelçilerini davet ederek, sert bir memorandum verdi ve Yunanistan'la müzakerelere başlanırken, Türkiye'nin geride bırakılmasının kabul edilemeyeceğini söyledi.

21 nisan 1960

Türkiye'yle ne tip bir anlaşma yapılabileceğini incelemek üzere kurulan komitede görüş ayrılığı çıktı. Avrupa Komisyonu, Türkiye'nin Yunanistan gibi ağır yükümlülükler altına giremeyeceğini ileri sürerken, üye ülkeler Türkiye'nin istediği bir şemanın "reddedilmesinin" politik ve psikolojik sakıncalarına dikkati çektiler.

3 mayıs 1960

İngiltere, Portekiz'le ve İskandinav ülkeleriyle birlikte, Avrupa Serbest Mübadele Bölgesi'ni (açılımı European Free Trade Association olan EFTA) kurdu.

27 mayıs 1960

Türkiye'de Ordu, yönetime el koydu. Türkiye-AET görüşmeleri durduruldu ve olayların gelişmesi beklenmeye başlandı.

14 ekim 1960

İhtilal hükümeti adına komisyonla görüşen Türk heyeti "en kısa sürede bir anlaşma imzalanması için tüm yükümlülükleri" almaya hazır olduğunu açıkladı. Eski hükümetinkinden hızlı, ileri bir şema üstünde duran hükümet, Yunanistan'la yapılan anlaşmanın aynısını istedi.

•  Türkiye'de Yassı ada Duruşmaları başladı.

17 ekim 1960

AET Bakanlar Konseyi'nde yeni Türk hükümetinin bu tutumu hayretle karşılandı. Almanya, 25 ağustosta Millî Birlik Komitesi'nden 14 kişinin çıkarılmasına dikkati çekerek, "Ilımlılar işe el koydu. Sovyetler çok aktif. Hemen resmî ortaklık müzakerelerine girilsin" demesine rağmen, Konsey bek lemeyi daha yararlı buldu, saptanmış tüm görüşmeleri erteledi.

6 mart 1961

Yunanistan müzakerelerini tamamladı ve AET'yle anlaşmasını parafe etti. Türkiye'yle henüz resmî ortaklık müzakereleri başlamadı.

20-21 mart 1961

AET Bakanlar Konseyi, Komisyon'un önerisine uyarak tutum değiştirdi ve "Türkiye'nin Gümrük Birliği fikrinden kendi kendine ayrılmasını" gerçekleştirebilmek amacıyla, Ankara'ya iki seçenek verilmesini saptadı: l- Beş yıllık bir ticaret anlaşması, ekonomik durum iyiye giderse Gümrük Birliği. 2- Basit bir yardım anlaşması.

9 temmuz 1961

Yunanistan, AET'yle ortaklık anlaşmasını Atina'da imzaladı.

1-10 ağustos 1961

İrlanda, İngiltere ve Danimarka AET'ye tam üye olmak için başvurdular.

24 ağustos 1961

Türkiye 6 başkente sert bir memorandum vererek "Yunanistan'la anlaşmanın imzalanmasına rağmen, Türkiye'yle daha resmî müzakerelerin dahi başlamamasını" sert şekilde protesto etti ve "Gümrük Birliği'nden başka bir model kabul edemeyeceğini" bildirdi.

17 eylül 1961

Millî Birlik Komitesi, başta Fransa olmak üzere Avrupa ve Amerika'dan gelen tüm baskılara rağmen kararını değiştirmeyince, Menderes, Zorlu ve Po latkan idam edildiler.

25-27 eylül 1961

AET Dışişleri Bakanları Konseyi'nde Fransa, De Gaulle'ün direktifiyle Türkiye'yle yapılacak tüm müzakereleri idamlar nedeniyle askıya aldırttı.

14 ekim 1961

Seçimlerde CHP 174, AP 157, CKMP 52, YTP 65 milletvekili çıkarttı.

20 ekim 1961

Millî Birlik Komitesi resmen tarihe karışırken, TBMM ilk toplantısını yaptı ve Ordu'nun desteklediği tek aday Gürsel, 434 oyla (26 ekim) cumhur­başkanlığına seçildi.

8 kasım 1961

İngiltere ile 6'lar arasında tam üyelik müzakereleri başladı.

15 Kasım 1961

İnönü başkanlığında AP-CHP koalisyonu kuruldu. Sarper dışişleri bakanı oldu.

15 ARALIK 1961

Tarafsız statüdeki Avusturya, İsveç ve İsviçre AET'yle anlaşma yapmak istediklerini açıkladılar.

5 mart 1962

Türkiye yeni bir memorandumla AET'yi, en kısa sürede Gümrük Birliği hedef alınarak resmî müza­kerelere çağırdı, İnönü Hükümeti'nin Dışişleri Bakanı Erkin, General de Gaulle'le görüşerek, Fran­sa'nın vetosunu kaldırttı (27 mart).

2 haziran 1962

Talat Aydemir hareketi (22 şubat) sonrasında AP'nin af konusundaki tutumu üzerine istifa eden İnönü, yeniden başbakanlığa getirildi ve CHP-YTP- CKMP koalisyonu kuruldu.

24 temmuz 1962

AET Konseyi, ülkedeki demokratik gidişi destekleyebilmek amacıyla, aralarında otomatik geçiş olmayan iki dönemli, Gümrük Birliği'ne giden ve nihaî hedefi tam üyelik olan bir anlaşma için Türkiye'yle resmî müzakerelerin açılmasını kararlaştırdı.

1 kasım 1962

Yunanistan-AET Atina Anlaşması resmen yürürlüğe girdi.

14 ocak 1963

De Gaulle, İngiltere'nin, 6'lı topluluğun arasına girmeye henüz hazır olmadığını açıkladı. Veto anlamını taşıyan bu konuşma üzerine, tüm katılma müza­kereleri yeniden kesildi.

22 ocak 1963

Yıllarca savaşmış olan Fransa ile Almanya, tarihî "işbirliği" anlaşmasını Paris'te imzaladı. Böylece Avrupa'da savaşlar dönemi kesinlikle kapanmış oldu.

1 nisan 1963

Küba Krizi sonucu, Türkiye'deki Amerikan Jüpiter füzelerinin söküldüğü resmen açıklandı.

27 nisan 1963

Türkiye'nin kaygılarını yatıştırmak için ABD Dışişleri Bakanı Dean Rusk geldi. "Amerika'nın yardımı devam edecektir" dedi.

9 mayıs 1963

AET Bakanlar Konseyi, 10 aylık beklemeden son­ra, bir hafta içinde Türkiye'ye 175 milyon dolarlık kredi açmayı kararlaştırdı. Ancak, tarım ve dönemler arası geçişin otomatik yürümesi konularında topluluğun görüşü aynı kaldı.

21 Mayıs 1963

Talat Aydemir'in yeni bir ihtilal hareketi, başarısızlıkla sonuçlandı.

25 haziran 1963

Türkiye-AET anlaşması parafe edildi.

12 eylül 1963

Türkiye ile AET'yi bir Gümrük Birliği'ne götürecek ve ilerde de tam üye durumuna sokabilecek olan ortaklık anlaşması, Ankara'da büyük törenlerle imzalandı.

2 aralık 1963

İnönü istifa etti.

21 aralık 1963

Kıbrıs'ta kanlı olaylar patladı.

13 ocak 1964

Kıbrıs'ta ardı kesilmeyen kanlı olaylar için Lon­dra'da beşli konferans toplandı; ancak 31 ocakta başarısızlıkla dağıldı. Çatışmalar devanı ediyor.

20 şubat 1964

Ankara Anlaşması GATT'a yollandı.

4 mart 1964

BM Güvenlik Konseyi, Kıbrıs'a Barış Gücü yollamayı kararlaştırdı.

16 mart 1964

TBMM, hükümete, BM Barış Gücü'ne rağmen ça­tışmaların devam etmesi üzerine, Kıbrıs'a müdahale yetkisi verdi. Amerika ve BM uyarıldı ve donanma denize açıldı.

21 mart 1964

Yılbaşından bu yana Almanya'ya giden Türk isçilerinin sayısı 10000'e yükseldi.

ABD Devlet Başkanı Johnson, İnönü'ye yolladığı bir mektupta, "Türkiye'nin Kıbrıs'a müdahalesi halinde, Sovyetler'den gelecek bir taarruzda NATO' nün yardıma gelmeyeceğini" bildirdi.

15 nisan 1964

Inönü, Amerikan Time dergisine verdiği demeçte, "... yeni şartlarla yeni bir dünya kurulur. Türkiye de bu dünyada kendine yeni bir yer bulur" dedi.

18 nisan 1964

Sovyetler Birliği, Türkiye'ye büyük ekonomik yar­dım önerdi.

1 haziran 1964

Ortak Pazar, Afrika ülkeleriyle Yaunde Anlaşma sı'nı uygulamaya soktu.

4 haziran 1964

Ortak Pazar, İsrail'le ticaret anlaşması yaptı

29 kasım 1964

Tanınmamış bir mühendis olan Süleyman Demirel, Adalet Partisi'nin genel başkanlığına, rakibi Bilgiç'i ezici farkla geçerek (1679 oydan 1072'sini alıp) seçildi.

1 aralık 1964

1. Ortaklık Konseyi Toplantısı sırasında, Türkiye- AET Ankara Anlaşması resmen yürürlüğe girdi.