Üyelik Müzakereleri

Hazırlayan: Evre KAYNAK

17 Aralık 2004 Brüksel Zirvesi kararları doğrultusunda 3 Ekim 2005 tarihinde başlayacak Avrupa Birliği müzakerelerinde yer alacak müzakere heyeti henüz belirlenmedi. Başkanlığını Başbakan Yardımcısı Abdullah Gül'ün yürütmesi öngörülen müzakerelerde başmüzakerecinin kim olacağı konusunda resmi bir açıklama yapılmadı. Diğer yandan müzakere süreci, politik konuların da ötesinde AB müktesebatına yapısal uyumu gerektiren teknik detayları da kapsayacak. Farklı çevreler, heyet içerisinde yer alacak kadronun iyi düzeyde yabancı dil bilgisine sahip olan, müzakere yöntemleri konusunda deneyimli ve teknik konulara hakim kişilerden oluşması gerektiğini tartışıyor. AB müktesebatının yaklaşık yüzde 40'ını oluşturan tarım sektörüne ilişkin mevzuattaki uyum çalışmalarının müzakere sürecinde en fazla güçlük çıkaracak konuların başında geldiği de yine tartışılan konulardan biri. Müzakerelerde Dışişleri Bakanlığı AB Genel Müdürlüğü'nün, Temmuz 2000'den bu yana eşgüdümden sorumlu Avrupa Birliği Genel Sekreterliği'nin ve Gümrük Birliği müzakerelerini yapmış olan Dış Ticaret ve Gümrüklerden sorumlu birimlerin öncelikli rol alacağı düşünülüyor. AB müktesebatına uyum ve uygulama konusunda devlet kadroları ve uzmanların yanı sıra ülke çapında sivil toplum kuruluşları, üniversiteler, sendikalar, özel sektör, meslek kuruluşları ve basını da içeren çok taraflı bir yapılanmanın gerekliliği de vurgulanan konular arasında.

Diğer yandan AB, diğer adaylarla yürüttüğü müzakerelerde Topluluk Müktesebatını oluşturan 31 alanı 8 alt komiteye bölüştürmüştür. Buna göre belirlenmiş olan müzakere başlıkları ve alt komiteler aşağıdaki gibidir:

AB'nin son genişleme sürecinde müzakerelerin 4 grupta gerçekleştiği görülüyor. Yürütülen müzakerelerde ilk olarak görüşülen başlıklar bilim ve araştırma, eğitim ve mesleki eğitim, KOBİ, kültür ve görsel-işitsel politika, telekomünikasyon, sanayi politikası ile ortak dış ve güvenlik politikası olarak sıralanıyor.

Şirketler hukuku, istatistik, tüketicinin ve sağlığının korunması, balıkçılık, rekabet politikası, malların serbest dolaşımı, gümrük birliği ve dış ilişkiler ise ikinci olarak gelen başlıklar olarak görülüyor. Bu grup için son genişlemedeki 10 aday ülke için 6 aylık süre tanınırken, Türkiye için bu sürenin biraz daha farklı olabileceği vurgulanıyor.

3. grupta yer alan başlıklar ise sosyal politika, ekonomik ve parasal birlik, sermayenin serbest dolaşımı, enerji, ulaştırma, vergilendirme, hizmetlerin serbest dolaşımı ve çevre başlıkları.

Son bölümde ise tarım, bölgesel politika, kişilerin serbest dolaşımı, adalet ve içişleri, mali kontrol, mali ve bütçesel hükümler ile kurumlar başlıkları müzakere edildi.

Bunun yanı sıra, Mayıs 2004'te AB'ye katılan on yeni üyeye 31 müzakere başlığının 13'ünde geçiş dönemi tanındı: Malların, kişilerin, hizmetlerin, sermayenin serbest dolaşımı, rekabet, tarım, ulaştırma, vergilendirme, sosyal politika ve istihdam, enerji, telekomünikasyon-bilgi teknolojileri, çevre, gümrük birliği. Bazı müzakere başlıklarında sınırlı sayıda istisna/özel düzenleme sağlandı: Balıkçılık, sermayenin serbest dolaşımı, çevre, tarım, vb. Bazı başlıklarda ise AB tarafından koruma önlemleri getirildi: Kişilerin serbest dolaşımı, tarım vb.

Türkiye ile yürütülecek müzakerelerde ise şu ana kadar 35 başlık belirlenmiştir.

1. Mallarin Serbest Dolasimi
2. işçilerin serbest dolasimi
3. Yerlesme hakkı ve hizmet sunma serbestisi
4. Sermayenin serbest dolaşımı
5. Kamu ihaleleri
6. Şirketler hukuku
7. Fikri mülkiyet hukuku
8. Rekabet politikasi
9. Mali hizmetler
10. Bilgi toplumu ve medya
11. Tarım ve kırsal kalkınma
12. Gıda güvenligi, veterinerlik ve bitki sağlığı politikası
13. Balıkçılık
14. Ulaştırma politikası
15. Enerji
16. Vergilendirme
17. Ekonomik ve parasal politika
18. İstatistik
19. Sosyal politika ve istihdam
20. İşletme ve sanayi politikasi
21. Trans-Avrupa ağları
22. Bölgesel politika ve yapısal araçlarin koordinasyonu
23. Adli konular ve temel haklar
24. Adalet, özgürlük ve güvenlik
25. Bilim ve araştırma
26. Eğitim ve kültür
27. Çevre
28. Tüketici ve sağlığın korunması
29.Gümrük birliği
30. Dış ilişkiler
31. Dışişleri, güvenlik ve savunma politikası
32. Mali kontrol
33. Mali ve bölgesel hükümler
34. Kurumlar
35. Diğer konular 

Konu ile ilgili Prof. Dr. Eser Karakaş ile yapılan görüşme için : http://www.ntvmsnbc.com/news/303580.asp

Konu ile ilgili Dr. Cengiz Aktar'ın makalesi:

http://www.odtu-mezun-ist.org.tr/baraka/01_05/yazi5.html