2000

1 Ocak 2000
Dönem başkanlığı, Portekiz’e geçti.

25 Şubat 2000
Türkiye-AB Gümrük Birliği Ortak Komitesi 8 inci dönem toplantısı yapıldı.

27 Mart 2000
Orta ve Doğu Avrupa ülkeleri, Kıbrıs, Malta ve Türkiye 27 Mart 2000 tarihinde Avrupa Çevre Ajansı'na (European Environment Agency) katılmak üzere AB ile müzakerelere başladı. AB Komsiyonu'ndan yapılan açıklamaya göre aday ülkelerden bu ajansa ilk katılımın 2001 yılında olması bekleniyor.

29 Mart 2000
Helsinki müzakere grubu ülkeleri (Romanya, Letonya, Litvanya, Slovakya, Bulgaristan, Malta) ile AB arasında daimi temsilciler düzeyinde ilk tur görüşmeler 28 Mart 2000 tarihinde yapıldı. Görüşmede Litvanya ve Letonya Baltık ülkeleri, farklı dönemlerde üye kabul edilmeleri halinde aralarındaki serbest ticaret anlaşmasını geçiş döneminde sürdürme isteğinde bulundular. Litvanya ayrıca üyelik sonrasında 5 yıllık bir geçiş süresi boyunca Ukrayna ile arasındaki tercihli ticaret rejimini sürdürme isteğinde bulundu. Daimi temsilciler düzeyinde bir sonraki müzakere toplantısının 25 Mayıs 2000 tarihinde yapılması kararlaştırıldı.

30-31 Mart 2000
AB Komisyonu Ekonomik ve Mali İşler Genel Müdürlüğü, Genişleme Genel Müdürlüğü TAIEX ofisi, ve 13 aday ülke temsilcileri, Eurostat, IMF, Dünya Bankası, OECD ve Avrupa Merkez Bankası temsilcileri, aday ülkelerin mali denetim mekanizmaları ve yöntemleri alanında AB müktesebatına uyumu konusunda bir çalışma toplantısı düzenlediler. AB Komisyonu, aday ülkelerin AB'nin istediği kalite, saydamlık ve verilerin karşılaştırılabilirliği ölçülerine uygun şekilde bir "bütçe gelişmeleri izleme sistemi" oluşturmaları çağrısında bulundu. Ayrıca aday ülkelerin, AB üyelerinin ekonomik yakınlaşma ve istikrar programları konusunda kullandıkları format, ekonomik mantık ve analitik araçları da benimsemesi istendi.

3-4 Nisan 2000
AB ile Afrika ülkeleri hükümet ve devlet başkanları düzeyinde ilk zirve toplantısı Kahire'de yapıldı. AB dönem başkanlığını yürüten Portekiz Devlet Başkanı Antonio Guterres Afrika'nın küreselleşmenin sonuçlarından olumsuz etkilenmemesi amacıyla bölgesel bütünleşmesinin hızlandırılmasına destek olacaklarını açıkladı. Bunun yanında demokrasi, kamu işlerinin iyi yönetimi gibi kavramların bu ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişmeleri için önemini vurguladı. Zirvede görüşmeler özellikle Afrika ülkelerinin dış borç sorunu üzerinde yoğunlaştı. Hükümet ve devlet başkanları düzeyinde bir sonraki zirve 2003 yılında yapılacak.

6 Nisan 2000
AB adayı Orta ve Doğu Avrupa ülkelerine üyelik öncesi yapılan yardımlar alanında işbirliği yapmak üzere, AB Komisyonu, Dünya Bankası, Avrupa Kalkınma ve Yeniden Yapılandırma Bankası, Avrupa Konseyi Kalkınma Bankası, Kuzey ülkeleri Yatırım Bankası ve Kuzey ülkeleri Çevre Finans Şirketi arasında bir protokol imzalandı.

10 Nisan 2000
Brüksel'de Lüksemburg müzakere grubu ülkeleri (Polonya, Macaristan, Çek Cumhuriyeti, Slovenya, Estonya, G.Kıbrıs) ile AB arasında daimi temsilciler toplantısı yapıldı. Toplantıda bölgesel politikalar ve mali denetim alanlarında müzakere başlıkları açıldı. AB dönem başkanlığının mali kontrol müzakerelerinin 26 Mayıs 2000 tarihinde daimi temsilciler düzeyinde yapılacak müzakere turunda tamamlanmasını umduğu açıklandı.

ADAYLIK SONRASI ORTAKLIK KONSEY TOPLANTILARI YENİDEN BAŞLIYOR

11 Nisan 2000
Üç yıllık bir aradan sonra Türkiye-AB Ortaklık Konseyi Lüksemburg'da 39. Toplantısını yaptı. Toplantıda üç karar alındı:

1) Üyelik öncesi strateji çerçevesinde Türk mevzuatının AB müktesebatına uyumunu izlemek üzere Ortaklık Komitesi'ne bağlı 8 alt komite oluşturulacaktır. Bu komitelerin şunlardan olması kabul edildi:

1. Tarım ve balıkçılık komitesi,
2. Tek pazar ve rekabet komitesi,
3. Ticaret, sanayi ve AKÇT ürünleri komitesi,
4. Ekonomik ve parasal konular, sermaye hareketleri ve istatistikler komitesi,
5. Teknolojik yenilik, eğitim, işbirliği programları komitesi,
6. Ulaştırma, çevre ve enerji (Trans-Avrupa altyapı ağları dahil) komitesi,
7. Bölgesel gelişme, istihdam ve sosyal politika komitesi,
8. Gümrükler, vergilendirme, uyuşturucu trafiği ve para aklama komitesi.

2) Hizmetlerin serbest dolaşımı ve tedarik piyasaları konularında görüşmelerin resmen başlatılmasına karar verildi.

3) Türkiye ile AB arasında tarım ticareti alanında, 29 Aralık 1972 tarihli Türkiye-AB Ortaklık Konseyi'nin 4/72 sayılı kararının lağvedilmesi. Bu kararın yerini 25 Şubat 1998 tarihli Türkiye-AB Ortaklık Konseyi'nin tarım ürünleri ticareti konusundaki 1/98 sayılı kararının 3. Protokolü 'nün alması uygun bulundu.

AB dönem başkanı Portekiz'in Dışişleri Bakanı Jaime Gama, konuşmasında şu konulara vurgu yaptı:
• Türkiye-AB ilişkileri açısından önemli bir günde Ortaklık Konseyi ileriye doğru atılmış kararlı bir adımdır.
• Helsinki zirvesi kararının ardından Türkiye diğer adaylarla aynı koşullara tabidir.
• Kopenhag kıstaslarına uyum çerçevesinde Türkiye'nin yaptığı reformlar memnuniyetle karşılanmaktadır.
• Tam üyelik sürecinde Türkiye'ye mali yardım sağlanması konusunda olumlu gelişmeler kaydedilmektedir.
• Türkiye ile siyasi diyalog geliştirilmeli, Avrupa'nın dış politikada ortak tavrını yansıtan açıklama ve belgelere Türkiye de katılmalıdır.
• Türkiye idam cezasını yasalarından çıkarmalıdır
• İnsan hakları alanında gelişmelerden memnuniyet duyulmaktadır. "Kürt asıllılar dahil tüm Türk vatandaşlarının" insan haklarının geliştirilmesi yönünde çabalar desteklenmektedir.
• Kıbrıs konusunda Helsinki'de alınan karar çerçevesinde 2004 yılına kadar çözüm bulunamaması halinde Lahey Adalet Divanı'na gidilmelidir.

AB’nin genişlemesinden sorumlu komiseri Günther Verheugen de yaptığı konuşmada, Türkiye’nin tüm diğer aday ülkelerle eşit statüde bulunduğuna işaretle, Türkiye'nin tam üyelik sürecinin birinci aşamasında olduğunu belirtti ve ikinci aşamanın müzakerelerin başlaması olacağını dile getirdi. Bu bağlamda Türkiye ile Yunanistan arasındaki ilişkilerin düzelmesinin tam üyelik sürecinde önemli bir unsur olduğunu söyledi.

Yunanistan Dışişleri Bakanı Georges Papandreau da Türkiye’nin adaylığının ilanı ile Avrupa vatandaşları arasındaki son duvarında ortadan kaldırılmış olduğunu belirtti.

Dışişleri Bakanı İsmail Cem ise konuşmasında şu görüş ve yanıtları dile getirdi:
• Ortaklık Konseyi bundan sonra düzenli olarak toplanacaktır. Hedef Türkiye-AB ilişkilerin hızlandırmak ve ileriye götürmektir.
• Türkiye'de vatandaşlara etnik ayrım yapılmamaktadır. Bu nedenle AB'nin "Kürt asıllılar dahil tüm Türk vatandaşlarının insan hakları" yaklaşımı yanlıştır.
• 16 yıldır uygulanmayan idam cezasının kaldırılması için yasa tasarısı bulunmaktadır. Terör örgütü başı Öcalan'ın yakalanmasından kaynaklanan bir özel durum yaşanmaktadır. Bu nedenle de idam cezasının kaldırılması konusunda bir tarih vermek mümkün değildir.
• Kıbrıs'ta Türkiye, anlaşmalardan kaynaklanan hakkına uygun olarak müdahale etmiştir, amacı barış ve istikrardır.

27 Nisan 2000
Türkiye ile ilgili ilerleme raporunun ekonomi bölümünü hazırlayacak olan AB komisyonu heyeti İKV Yönetim Kuruluyla bir toplantı gerekleştirdi. Komisyon heyetinin ekonomik reform programının gerçekten Türk toplumunun tüm kesimlerinden destek görüp görmediğine ilişkin sorusuna İKV heyeti, enflasyon beklentisinin de enflasyon yarattığını ancak Türkiye de artık bu beklentinin büyük ölçüde kırıldığını ve bu durumun da çok önemli bir psikolojik etkiye sahip olduğunu dolayısıyla da enflasyonla mücadelede tüm kesimlerin reform hareketini desteklediğini vurguladı.

5-6 Haziran 2000
Türkiye-AB Karma Parlamento Komisyonu 45. Toplantısını yaptı.

19-20 Haziran 2000
Avrupa Birliği Devlet ve Hükümet Başkanlarının Santa Maria do Peiro’da (Portekiz) gerçekleştirdikleri doruk toplantısında üyelik kıstaslarına uyum amacıyla Türkiye’nin bugüne dek kaydettiği ilerlemelerin memnuniyet verici olduğu belirtilmiştir. Ancak Helsinki Zirvesi kararları uyarınca özellikle insan hakları, hukukun üstünlüğü ve yargı alanında gelecekte somut ilerlemeler beklendiği vurgulanmıştır.

1 Temmuz 2000
Dönem başkanlığı Fransa’ya geçti.

4 Temmuz 2000
Avrupa Birliği Genel Sekreterliği Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun” 4 Temmuz 2000 tarih ve 24099 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girdi.

Yasa Türkiye’nin AB üyeliğine hazırlanmasına yönelik çalışmalar çerçevesinde, Başbakanlığa bağlı Avrupa Birliği Genel Sekreterliği kurulmasını öngörmekteydi.

Genel Sekreterlik şu ana hizmet birimlerinden oluşturulmuştur:
• Siyasi İşler Dairesi Başkanlığı
• Tek Pazar ve Rekabet Dairesi Başkanlığı
• Tarım ve Balıkçılık Dairesi Başkanlığı
• Ulusal Program Dairesi Başkanlığı
• Sektörel ve Bölgesel Politikalar Daire Başkanlığı
• Ekonomik ve Mali Konular Dairesi Başkanlığı

7 Temmuz 2000
Türkiye-AB Karma İstişare Komitesi 10. toplantısı 7 temmuz 2000 tarihinde İzmir’de gerçekleştirildi. Türkiye perspektifinin son derece önemli olduğu, ancak Gümrük Birliği ilişkisinin adaylık sürecinde farklı değerlendirilmesini yada Gümrük Birliği nedeniyle Türkiye’nin diğer aday ülkelerden ayrı tutulması gerektiği ifade edilerek Gümrük Birliğinin diğer aday ülkelerle Türkiye arasında Türkiye lehine ciddi bir farklılık yürüttüğü belirtildi.

AB Komisyonu Yunanistan ve Türkiye Ortak Çalışma Grubu toplandı. Toplantıda AB Komisyonu Türkiye ile Yunanistan arasında doğal gaz boru hatlarının birleştirilme olasılıklarını tartışmak üzere oluşturulan üçlü çalışma grubunun iki ülke ilişkilerinin gelişmesine ve Avrupa pazarlarına yeni kaynaklardan enerji aktarılması açısından önemli olduğu belirtildi.

26 Temmuz 2000
AB Komisyonu, Türkiye’nin Katılım Ortaklığı çerçevesinde sağlanacak yardımların hukuki temelini oluşturacak Yönetmelik Taslağını kabul ederek onaylanmak üzere Konseye sevk etti.

15 Ağustos 2000
Türkiye, insan haklarına ilişkin iki Birleşmiş Milletler Sözleşmesi’ni imzaladı. İmza töreni sonrasında bir açıklama yapan Türkiye’nin BM nezdindeki daimi temsilcisi Büyükelçi Volkan VURAL, Türkiye’nin söz konusu sözleşmelere taraf olan ülkeler arasında yer almasının insan hakları alanında gerekleştirilen ilerlemeyle ve Türkiye’nin gelecekteki konumunun geliştirilmesine katkıda bulunduğunu söyledi.

30 Ağustos 2000
Kopenhag kriterlerine uyum sağlanması ve AB müktesebatının üstlenilmesine ilişkin bir ‘Ulusal Program’ öngörüsünü içeren Uyum Genelgesi yayımlandı.

AB KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİ

8 Kasım 2000
AB Türkiye’nin ortaklığı için bir Katılım ortaklığı belgesi kabul etti. Açıklanan belge Türkiye’de yaygın bir tepki ve eleştiri ile karşılandı. Belgenin metni aynen şöyle kaleme alınmıştı:

“AB KONSEYİ,
Avrupa Topluluğunu kuran Antlaşmayı göz önünde bulundurarak,
Türkiye'ye Katılım öncesi stratejisi çerçevesinde sağlanan yardıma ve özellikle Katılım Ortaklığı oluşturulmasına ilişkin ... 2000 sayılı Konsey Yönetmeliği ve bilhassa onun 2. maddesini göz önünde bulundurarak,
Komisyonun hazırladığı öneriyi göz önünde bulundurarak,

(1) Helsinki AB Zirvesi sonuçlarında: "Türkiye, diğer aday ülkelere uygulanan aynı kriterler temelinde Birliğe katılması mukadder bir aday ülkedir. Mevcut AB Stratejisi temelinde Türkiye, diğer aday ülkeler gibi, reformlarını teşvik etmek ve desteklemek için bir katılım öncesi stratejisinden yararlanacaktır." denilmektedir. Bu stratejinin kilit unsuru olarak, daha önceki AB Zirve sonuçlarına dayanılarak bir Katılım Ortaklığı oluşturulacaktır.

(2) (AT) ... 2000 sayılı AB Yönetmeliği, Türkiye'ye sunulacağı şekilde ve müteakip uygulamalar çerçevesinde, Katılım Ortaklığında belirtilen ilkeler, öncelikler, ara hedefler ve koşullarla ilgili olarak Komisyon tarafından sunulan bir öneri üzerine Konseyin nitelikli oy çoğunluğu ile karar alacağını kaydetmektedir.

(3) Topluluk yardımı, temel unsurların karşılanması ve özellikle Kopenhag Kriterlerinin yerine getirilmesi koşuluna bağlıdır. Temel bir unsurun karşılanmadığı durumda, Komisyondan gelen bir öneri üzerine Konsey nitelikli oy çoğunluğu ile karar alarak, herhangi bir katılım öncesi yardıma ilişkin uygun önlemleri alabilir.

(4) AB-Türkiye Ortaklık Konseyi, Türkiye için Katılım Ortaklığının uygulanmasının Ortaklık Anlaşmasıyla kurulan uygun organlar tarafından izleneceğini kararlaştırmıştır.

(5) Komisyonun 2000 yılı İlerleme Raporu, Türkiye'nin üyelikle ilgili hazırlıkları hakkında objektif bir analiz sunmuş ve önümüzdeki dönem için belli bazı öncelik alanları tespit etmiştir.

(6) Üyelik hazalıkları çerçevesinde Türkiye, müktesebatın üstlenilmesine ilişkin bir Ulusal Program hazırlamalıdır. Bu program Katılım Ortaklığında. kaydedilen öncelikleri ve ara hedeflerin gerçekleştirilmesi için bir takvim ortaya koymalıdır.

AŞAĞIDA BELİRTİLEN KARARLARI ALMIŞTIR:

Madde 1
... 2000 sayılı AT Yönetmeliğinin 2. maddesi uyarınca, Türkiye için Katılım Ortaklığında mevcut ilkeler, öncelikler, ara hedefler ve koşullar bu Kararın ayrılmaz bir parçasını oluşturan Ek'te ortaya konmuştur.
Madde 2
Katılım Ortaklığının uygulanması, Ortaklık Anlaşmasıyla kurulan uygun kurumlar ve Komisyonun düzenli olarak rapor vermekle yükümlü olduğu yetkili Konsey kurulları tarafından izlenecektir.
Madde 3
Bu Karar Avrupa Toplulukları Resmi Gazetesinde yayımını izleyen üçüncü günde yürürlüğe girecektir.

EK
TÜRKİYE: 2000 KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİ

1. GİRİŞ
AB Konseyi Helsinki'de (10-11 Aralık 1999), Türkiye'deki olumlu gelişmeleri ve Kopenhag Kriterlerinin yerine getirilmesi yönündeki reformların sürdürülmesi niyetini memnuniyetle karşılamıştır.
AB Konseyi, Helsinki toplantısında, "daha önceki AB Konseyi sonuçları temelinde" bir Katılım Ortaklığı Belgesi hazırlanması kararı almıştır. Belge, siyasi ve ekonomik kriterler ile üye ülke yükümlülükleri ışığında Katılım hazırlıklarının yoğunlaşması gereken öncelikleri içerecek ve müktesebatın benimsenmesi için Ulusal Programa eşlik edecektir.
AB Konseyi, 1997'de Lüksemburg'daki toplantısında, Katılım Ortaklığının, aday ülkelere yönelik tüm yardımları tek bir çerçeve altında yürüten geliştirilmiş katılım öncesi stratejinin kilit üyelerinden biri olduğunu kararlaştırmıştır. Bu çerçevede, Katılım sürecinde karşılaşılan sorunların üstesinden gelinmesine destek olmak amacıyla, AB, yardımlarını her adayın özel ihtiyaçlarına yöneltir.
Bu anlayışla tam uyumlu olarak, AB Komisyonu, 26 Temmuz 2000 tarihinde, Katılım öncesinde ve özellikle Katılım Ortaklığının oluşturulmasına yönelik olarak, Türkiye'ye AB tarafından yapılacak yardımların tüm kaynaklarını koordine etmek için gerekli tek çerçeveyi oluşturmaya yönelik bir Yönetmelik önermiştir.
Türkiye'ye yönelik bu Çerçeve Yönetmelik, diğer 10 Orta ve Doğu Avrupa aday ülkelerinin yönetmelikleri örnek alınarak hazırlanmıştır. (Konsey Yönetmeliği 622/98; OJ L85, 20.3.1998, sayfa 1)
Katılım Ortaklığı, Türkiye için ilk Katılım Ortaklığının kurulmasına dair Konsey Yönetmeliği ile oluşturulacaktır. Bu Katılım Ortaklığı, Türkiye'ye danışıldıktan sonra ve Konsey tarafından kararlaştırılan ilkeler, öncelikler, ara hedefler ve koşullar esas alınarak, Komisyon tarafından önerilecektir. Belge, Türkiye'nin adaylık sürecindeki gelişmeye ilişkin 2000 İlerleme Raporu'ndaki değerlendirmeyi dikkate almaktadır.
2
.AMAÇLAR
Katılım Ortaklığının amacı, AB üyeliği yolunda Türkiye'nin kaydettiği gelişmeler hakkında Komisyonun 2000 İlerleme Raporu'nda saptanan ileriye yönelik çalışmaların öncelikli alanlarını, bu önceliklerin uygulanmasında Türkiye'ye sağlanacak mali imkânları ve bu yardıma ilişkin koşulları tek bir çerçeve altında toplamaktır. Katılım Ortaklığı, aday Devletlerin üyelik hazırlıklarına yardımda kullanılacak bir dizi politika aracının temelini oluşturur. Türkiye'nin, Katılım Ortaklığı temelinde, AB mevzuatına uyuma ilişkin Ulusal Programını bu yıl içinde benimsemesi beklenmektedir. Ulusal Program, Katılım Ortaklığının ayrılmaz bir parçası olmamakla beraber, belgenin kapsadığı öncelikler Katılım Ortaklığına uymalıdır.

3.İLKELER
Her aday Devlet için saptanmış olan temel öncelik alanları, üyelik için aşağıdaki koşulların zorunlu olduğunu kaydeden Kopenhag Kriterlerini yerine getirme yeteneği ile bağlantılıdır:
Aday Devlet, demokrasi, hukukun üstünlüğü, insan hakları, azınlıklara saygı ve onların korunmasını güvence altına alan kurumların istikrarını sağlar;
İşler bir pazar ekonomisinin varlığı ve ayrıca, Birlik içindeki rekabet baskısı ve pazar güçleri ile baş edebilme yeteneği;
Siyasi, ekonomik ve parasal birliğin amaçlarına bağlılık dahil, üyelik yükümlülüklerini üstlenme yeteneği.
AB Konseyi, Madrid'deki toplantısında, Topluluk politikalarının uyumlu olarak yürütülmesini teminen aday ülkelerin Katılım ertesinde idari yapılarının uyumlaştırılması gereğini vurgulamıştır. AB Konseyi, Lüksemburg Zirvesi'nde müktesebatın mevzuata meczinin gerekli olduğunu belirtmiş; ancak bunun da kendi başına yeterli olmadığını ve asıl önemli olanın uygulama olduğunu vurgulamıştır.
AB Konseyi, Helsinki'deki toplantısında, 13 aday ülkenin tek bir çerçeveye alınması ile oluşan Katılım sürecinin kapsayıcı niteliğini teyid etmiştir. Aday Devletler Katılım sürecine eşit koşullarda katılmaktadırlar. AB Konseyi, aday Devletlerin AB Antlaşmalarında belirlenen değerleri ve amaçları paylaşmaları gerektiğini belirtmiştir. Bu bağlamda, AB Konseyi, Birleşmiş Milletler Yasası'na uygun olarak uyuşmazlıkların barışçı çözümü ilkesini vurgulamış ve aday Devletlerin mevcut tüm sınır sorunlarını ve ilgili diğer sorunları çözmek için her türlü gayreti göstermelerini önemle talep etmiştir. Makul bir sürede bu gerçekleşmediği takdirde, aday Devletler uyuşmazlığı Uluslararası Adalet Divanı'na götürmelidirler.
AB Konseyi ayrıca, çözüme kavuşmayan herhangi bir soruna ilişkin durumu, özellikle katılım sürecine yansımaları açısından ve bunların Uluslararası Adalet Divanı vasıtasıyla çözümünü sağlamayı teşvik için, en geç 2004 yılı sonuna kadar gözden geçireceğini kararlaştırmıştır.
Ayrıca, AB Konseyi, Türkiye'nin reformlarını, derinleştirilmiş siyasi diyalog da dahil olmak üzere özellikle insan haklarına da atıfta bulunarak, Katılıma ilişkin siyasi kriterlerin karşılanması yönünde ilerlemeye ve Helsinki sonuçlarının 4 ve 9(a) paragraflarında yer alan hususlara da ağırlık vererek teşvik etmek ve desteklemek amacıyla, Türkiye'nin katılım öncesi stratejiden yararlanacağını vurgular; bu anlayışla, AB, Türkiye'yi, tüm taraflarla birlikte, Kıbrıs sorununun kapsamlı çözümünü amaçlayan sürecin başarıyla sonuçlanması yönünde, BM Genel Sekreteri'nin çabalarına destek olunmasına devam edilmesi yönünde teşvik etmektedir.

4. ÖNCELİKLER VE ORTA VADELİ HEDEFLER
AB Komisyonu, İlerleme Raporlarında, aday devletlerin üyelik hazırlıklarında bazı alanlarda geliştirilmesi ve devam etmesi gereken çabaların altını çizer. Bu durum öncelikler kapsamında ara aşamaların tanımının yapılmasını ve her tanımın ilgili Devletlerin işbirliğiyle belirlenecek kesin amaçlarla tamamlanmasını gerektirir. Bunun başarıya ulaşması verilecek yardımın derecesini, bazı ülkelerle devam eden müzakerelerde kaydedilen gelişmeyi ve diğer ülkelerle yeni müzakerelerin açılmasını belirler. Katılım Ortaklığının öncelikleri ve orta vadeli hedefleri, kısa ve orta vade olarak iki gruba bölünmüştür. Kısa vadede sıralananlar, Türkiye'nin 2001 yılına kadar bunları tamamlaması veya somut olarak ileriye götürecek adımları atması beklentisi esas alınarak seçilmiştir. Orta vadede sıralananlar ise, tamamlanması bir yıldan fazla sürmesi mümkün, ancak imkanlar ölçüsünde çalışmaları 2001 yılı içinde başlatılması beklenenlerdir.
Katılım Ortaklığı, Türkiye'nin üyelik hazırlıkları için gerekli öncelik alanlarını belirlemektedir. Türkiye her halükarda İlerleme Raporunda yer alan tüm konulara eğilmek durumunda olacaktır. Türkiye'nin, Ortaklık Anlaşması, Gümrük Birliği ve örneğin, tarım ürünlerine ilişkin ticaret rejimi gibi AT-Türkiye Ortaklık Konseyi kararları çerçevesinde müktesebatın yasal uyumu ve uygulamasına ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmesi de önem taşımaktadır. AB mevzuatının yasalara meczinin tek başına yeterli olmadığı, ayrıca Avrupa Birliğinin uyguladığı standartlarda uygulanmasının güvence altına alınmasının da gerekli olduğu da hatırda tutulmalıdır. Aşağıda sıralanan tüm alanlarda mevzuatın güvenilir ve etkin uygulaması gerekmektedir.

AB Komisyonu'nun İlerleme Raporundaki analizler temel alınarak, Türkiye için belirlenen kısa ve orta vadeli öncelikler ve ara hedefler aşağıdadır:

4.1. Kısa Vade (2001)

Siyasi Kriterler
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 10. maddesi ile uyumlu olarak, ifade özgürlüğü ile ilgili hukuki ve anayasal garantilerin güçlendirilmesi. Şiddet yanlısı olmayan görüşleri dile getirmekten hüküm giymiş kişilerin durumuna eğilinmesi.
Barışçıl toplantı yapma ve dernek kurma özgürlüğüne ilişkin hukuki ve anayasal garantilerin güçlendirilmesi ve sivil toplumun gelişmesinin teşvik edilmesi.
İşkenceyle mücadeleye ilişkin hukuki hükümlerin güçlendirilmesi ve gerekli tüm önlemlerin alınması ve Avrupa İşkencenin Önlenmesi Sözleşmesine riayetin sağlanması .
Duruşma öncesi tutuklulukla ilgili hukuki süreçlerin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi hükümleriyle ve İşkencenin Önlenmesi Komitesi'nin tavsiyeleriyle uyumunun güçlendirilmesi
Tüm insan haklan ihlallerine ilişkin tashih imkanlarının güçlendirilmesi.
Münferit ülkeler ve uluslararası kuruluşlarla karşılıklı işbirliği içinde, kanun uygulayıcı memurların insan hakları konularında eğitimlerinin yoğunlaştırılması.
Devlet Güvenlik Mahkemeleri de dahil olmak üzere, yargının işlevselliğinin ve verimliliğinin uluslararası standartlara uygun şekilde geliştirilmesi. Özellikle hakimlerin ve savcıların, insan hakları alanı da dahil olmak üzere, AB mevzuatı hakkındaki eğitimlerinin kuvvetlendirilmesi.
İdam cezasına ilişkin fiili moratoryumun muhafaza edilmesi.
Türk vatandaşlarının televizyon ve radyo yayıncılığında anadillerini kullanmalarını yasaklayan hukuki düzenlemeler var ise kaldırılması.
Tüm vatandaşların ekonomik, sosyal ve kültürel imkanlarının arttırılması amacıyla, bölgesel farklılıkların azaltılması ve özellikle Güneydoğudaki durumun iyileştirilmesi için kapsamlı bir yaklaşım geliştirilmesi.
Siyasi diyalog çerçevesinde, BM Genel Sekreteri'nin Kıbrıs sorununa kapsamlı bir çözüm bulunması sürecinin başarılı bir sonuca ulaştırılması yönündeki çabalarının kuvvetle desteklenmesi.

Ekonomik Kriterler
IMF ve Dünya Bankası ile mutabakata varılan enflasyon ile mücadele ve yapısal reform programının uygulanmasının temin edilmesi, özellikle kamu harcamalarının kontrol altına alınmasının sağlanması.
Şeffaflık ve gözetimi sağlamayı amaçlayan mali sektör reformunun süratle uygulanmasına başlanması.
AB usulleri ve bir Katılma öncesi Ekonomik Programı'nın (KEP) sunulması doğrultusunda, mali durumun yıllık olarak bildirimini içeren bir katılma öncesi mali gözetim usulünün hazırlanması. KEP, kapsamlı bir ekonomik program sayesinde ülkenin katılıma hazırlanmasını amaçlamaktadır.
Tarım reformunun sürdürülmesi.
Sosyal yönü dikkate alınarak, kamuya ait kurumların özelleştirilmesinin sürdürülmesi.
İç Pazar
Fikri ve sınai mülkiyet hakları: fikri mülkiyet mevzuatının uyumuna devam edilmesi ve bir hakkın izinsiz kullanılması (korsanlık) ile mücadelenin güçlendirilmesi.
Malların serbest dolaşımı: Avrupa standartları, ehliyet ve uygunluk değerlendirmesi ve işaretlemeye uyumun hızlandırılması; mevcut piyasa gözetimi ve uygunluk değerlendirmesi yapılarının, teçhizat ve eğitim ile güçlendirilmesine başlanması; belirli sektörler (gıda, tıbbi malzemeleri, kozmetikler, tekstil) ile Yeni ve Küresel Yaklaşım ilkelerinin üstlenilmesini sağlayacak çerçeve mevzuat hakkındaki çalışmaların hızlandırılması ve uygun idari altyapının oluşturulması; ticarete yönelik teknik engellerin ortadan kaldırılması.
Rekabet: şeffaflık ve devlet yardımının düzenli gözetilmesine temel oluşturmak üzere devlet yardımı kontrolü sorumluluğunun belirlenmesini sağlayacak mevzuatın uyumlaştırılması;
Kamu alımları: özellikle kamu alımları sisteminin daha şeffaf ve güvenilir olmasını temin ederek, Topluluk müktesebatına uyumun başlatılması.
Vergilendirme
Özellikle oranlar, muafiyet işlemlerinin ölçüsü, vergilendirilebilir ölçüt ve vergi yapısı ile ilgili olarak, gümrük vergileri ve KDV'ye uyumun başlatılması; yeni vergi önlemlerinin İş Vergisi ile ilgili Uygulama Kuralları ile uyumlu olmasının sağlanması ve ayrımcı önlemlerin ortadan kaldırılması.
Tarım
İşleyen bir toprak kayıt, hayvan belirleme sistemi ile bitki sertifikası sisteminin geliştirilmesi ve tarım piyasalarının izlenmesi için idari yapıların iyileştirilmesi ve çevresel, yapısal ve kırsal gelişme önlemlerinin uygulanması.
Hayvan ve bitki hastalıkları ile mücadele için mevzuatın uyumlaştırılması birinci önceliği oluşturacak şekilde, Topluluğun hayvan ve bitki sağlığı mevzuatı için uygun bir uyum stratejisinin kurulması ve laboratuar testleri, teftiş düzenlemeleri ve kurumları başta gelmek üzere uygulama kapasitesinin yükseltilmesi.
Balıkçılık
Balıkçılık kaynakları, piyasası ve yapısal gelişiminin, kaynakların yönetimi politikası, teftiş ve kontrol önlemleri vasıtasıyla izlenmesi için idari yapıların kurulması ve balıkçılık filo kayıtlarının geliştirilmesi.
Ulaştırma
Ulaştırma konusundaki müktesebatın üstlenilmesi için bir program benimsenmesi.
Denizcilik güvenliği standartlarına ilişkin mevzuata uyumun başlatılması; güvenlik standartlarının uygulanması ve yürütülmesi.
Sınıflandırılmış topluluklarının izlenmesi konusunda bir deniz ulaştırması eylem planının kabul edilmesi ve Türk bayrağı kayıt işlemlerinin işleyişinin iyileştirilmesi.
Özellikle bayrak devleti kontrolü olmak üzere, denizcilik idaresinin güçlendirilmesine başlanması,
İstatistik
Özellikle nüfus ve sosyal istatistikler, bölgesel istatistikler, iş istatistikleri, dış ticaret ve tarım istatistikleri olmak üzere, istatistiklerin daha da geliştirilmesi için bir strateji benimsenmesi.
İş kayıtlarının AB standartlarına ulaştırılması.
İstihdam ve Sosyal İşler
Müktesebata uyum için bir strateji ve ayrıntılı bir programın benimsenmesi.
Çocuk işçiler sorununun çözülmesi yönündeki çabaların daha da güçlendirilmesi.
Aralarında sendikal haklara saygının temini ve sendikal faaliyetlerin önündeki sınırlayıcı koşulların kaldırılması da olmak üzere, faal ve otonom sosyal diyalog için koşulların yerinde olmasının sağlanması,
Müktesebatın geliştirilmesi ve uygulanması için sosyal ortakların kapasite oluşturma çabalarının desteklenmesi
Enerji
AB enerji müktesebatının üstlenilmesi için bir programın yürürlüğe konulması.
Elektrik ve gaz sektörleri için bağımsız bir düzenleyici makamın kurulması; görevlerini etkin bir şekilde yerine getirebilmesi için yetki ve araçların verilmesi.
Başta elektrik ve gaz direktifleri olmak üzere, iç enerji piyasasının kuruluşunun hazırlanması ve piyasanın açılması.
Telekomünikasyon
Lisans, enterkoneksiyon ve evrensel hizmet alanlarında AB müktesebatına uyumun sağlanması; liberalizasyon ihtiyaçlarının daha fazla belirginleştirilmesi.
Bağımsız düzenleyici makamın kapasite oluşturmasının güçlendirilmesi, örneğin yönetmelikleri uygulama kabiliyetinin güçlendirilmesi.
Bölgesel politika ve yapısal unsurların eşgüdümü
Topluluk kurallarına uygun olarak bir NUT's (istatistiki amaçlarla bölgesel birimlerin isimlendirilmesi) sınıflandırmasının hazırlanması.
Etkin bir bölgesel politika geliştirilmesi için bir strateji benimsenmesi.
Türkiye'nin planlama sürecinde proje seçimi bakımından bölgesel politika kriterleri oluşturulmasına başlanması.
Kültür ve Görsel-İşitsel Politika
Özellikle Sınır Tanımayan Televizyon Direktifi çerçevesinde, görsel-işitsel politika alanındaki mevzuat uyumuna başlanması.
Çevre
Müktesebatın üstlenilmesi için direktife dayalı ayrıntılı bir uyum programının benimsenmesi,
Çevre Etki Değerlendirmesi direktifinin üstlenilmesi.
Yatırımları finanse etmek üzere, uyum maliyeti ve kamu ve özel kesimin yıllık gerçekçi mali kaynakları tahminlerine dayanan bir plan (direktife dayalı) geliştirilmesi.
Adalet ve İçişleri
Avrupa Birliği'nde adalet ve içişleri (Aİİ) alanındaki mevzuat ve uygulamalar ile ilgili bilgi ve bilinçlenme programlarının geliştirilmesi.
Organize suçlar, uyuşturucu kaçakçılığı ve rüşvet ile mücadelenin arttırılması ve kara para aklama ile mücadele kapasitesinin güçlendirilmesi.
Gümrükler
Serbest bölgeler mevzuatına uyuma devam edilmesi ve yeni Gümrük Yasasının ve uygulama yönetmeliğinin uygulanmasının sağlanması.
İdari ve adli kapasitenin güçlendirilmesi
Müktesebatın benimsenmesi, uygulanması ve idare edilmesi için kamu yönetiminin kapasitesinin özellikle eğitim ile yasal olmayan göç ve yasal olmayan insan ve uyuşturucu kaçakçılığını önlemek için etkin sınır kontrollerinin geliştirilmesi dahil olmak üzere, bakanlıklar arasında uygun eşgüdüm sağlanmak suretiyle, iyileştirilmesi.
İlgili idari kurumların güçlendirilmesi dahil kamu yönetiminin modernizasyonunun hızlandırılması;
Mali kontrol işlevlerinin güçlendirilmesi, gümrüklerin etkinliğinin iyileştirilmesi ve vergi idaresinin modernleştirilmesi ve hileye karşı mücadele kapasitesinin artırılması; sınırlar da dahil olmak üzere hayvan ve bitki sağlığı kontrollerinin güçlendirilmesi, gıda kontrol idaresinin yeniden yapılandırılması ve güçlendirilmesi, adli sistemin işleyişinin iyileştirilmesi ve Topluluk hukuku ile bunun uygulanması ile ilgili olarak adli makamlara yönelik eğitimin daha da geliştirilmesi.
Program yönetimi için yasal, idari ve bütçeye ilişkin çerçevenin (muhasebe el kitabı ve muhasebe hesapları) benimsenmesi.

4.2. Orta Vade

Siyasi Kriterler
Tüm bireylerin, herhangi bir ayırım yapılmaksızın ve dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi görüş, felsefi inanç veya dinine bakılmaksızın, tüm insan hakları ve temel özgürlüklerinden tam olarak yararlandırılmasının temini. Düşünce, vicdan ve din özgürlüğünden yararlanma koşullarının daha da geliştirilmesi.
Türk Anayasası ve ilgili diğer yasaların, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinde belirtildiği şekliyle Türk vatandaşlarının hak ve özgürlükleri garanti altına alınacak şekilde gözden geçirilmesi; bu gibi yasal reformların uygulanmasının AB üye devletleri uyumunun sağlanması.
İdam cezasının kaldırılması, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. Protokolünün imzalanması ve onaylanması .
Uluslararası Siyasi ve Medeni Haklar Sözleşmesi ile ihtiyari ek protokolünün ve Uluslararası Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi'nin onaylanması
Hapishanelerdeki mahkumiyet şartlarının, Tutuklulara Muameleye ilişkin BM Minimum Standart Kurallarına ve diğer uluslararası normlara uygun hale getirilmesi.
AB üyesi devletlerin uygulamaları doğrultusunda, Milli Güvenlik Kurulu'nun anayasal rolünün Hükümete bir danışma organı olarak uyumu.
Güneydoğu’da geriye kalan olağanüstü hal uygulamalarının kaldırılması.
Kökenlerine bakılmaksızın tüm vatandaşlar için kültürel hakların garanti edilmesi ve kültürel çeşitliliğin sağlanması. Eğitim alanı da dahil olmak üzere bu hakların kullanılmasını önleyen tüm yasal hükümlerin kaldırılması.

Ekonomik kriterler
Özelleştirme sürecinin tamamlanması.
Tarım ve mali sektörü reformunun tamamlanması.
Ücret ve sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilir olmasını sağlama.
Genç nesiller ile geri kalmış bölgelere özel bir dikkat göstererek, eğitim ve sağlığın genel seviyesinin iyileştirilmesinin sağlanması.
İç pazar
Malların serbest dolaşımı: AB müktesebatı ile uyumun tamamlanması; Avrupa standartlarına uyumun tamamlanması; mevcut ehliyet, pazar gözetimi ve uygunluk değerlendirmesi yapılarının güçlendirilmesinin tamamlanması.
Şirketler hukuku: AB müktesebatına uyumun tamamlanması.
Verilerin korunması: uyumun tamamlanması ve mevzuatın uygulanması.
Sermayenin serbest dolaşımı: özellikle yabancı yatırımcılara yönelik sınırlamaların kaldırılmasını sağlayarak uyumun tamamlanması.
Rekabet: devlet yardımları ve bölgesel yardım şemaları ile ilgili AB müktesebatına uyumun tamamlanması ve tekeller ve özel haklardan faydalanan şirketler ile ilgili mevzuatın uyumlaştırılması.
Kamu alımları: Topluluk müktesebatına uyumun tamamlanması; etkin yürütme ve uygulamanın sağlanması.
Vergilendirme
Ulusal mevzuatın AB müktesebatına uyumunun tamamlanması.
Tarım
Tarım ve kırsal kalkınma politikalarında müktesebat hazırlıklarının tamamlanması.
Gıda işleme kurumlarının (et, süt ürünleri işleme tesisleri) AB hijyen ve kamu sağlığı standartlarına ulaşmak için modernize edilmesi ve daha ileri test ve teşhis ünitelerinin teşkil edilmesi.
Balıkçılık
Ortak balıkçılık politikasının uygulanması ve güçlendirme kapasitesinin geliştirilmesinin tamamlanması.
Türkiye'deki balık ürünlerinin kalite standartlarının ve güvenliğinin iyileştirilmesinin sürdürülmesi.
Ulaştırma
Karayolu ulaştırması ile ilgili mevzuatın (piyasaya giriş, yol güvenliği, tehlikeli maddeler ile ilgili kurallar ve vergilendirme), demiryolu ve hava yolu (özellikle havayolu güvenliği ve hava trafik yönetimi) ve iç sular (gemiler için teknik gereklilikler) konularındaki uyumun tamamlanması.
Başta deniz ulaşımı güvenliği olmak üzere ulaştırma mevzuatının etkin uygulanmasının ve güçlendirilmesinin sağlanması.
İç Pazara tam anlamıyla katılımı sağlayacak teknik normlar için Türk ulaştırma filosunun (özellikle deniz ve kara taşımacılığı) hazırlanması.
Ekonomik ve Parasal Birlik
Avrupa Merkez Bankası Sistemine (AMBS) Katılımı sağlamak üzere Merkez Bankası kanununun yeniden düzenlenmesi.
- Merkez Bankası'nın hükümetten bağımsızlığının tamamlanması.
İstatistik
Özellikle gayri safi yurtiçi hasıla (GDP) tahminleri, uyumlaştırılmış tüketici fiyat endeksleri, kısa vadeli göstergeler, sosyal istatistikler, iş kayıtları ve ödemeler dengesi başta olmak üzere, AB'nin uygun istatistiki metodolojilerinin ve uygulamalarının benimsenmesi.
Mali-ekonomik istatistiklerinin, istatistik müktesebatı ile daha fazla uyumlaştırılması.
Personelin eğitiminin sağlanması ve idari kapasitenin iyileştirilmesi.
İstihdam ve sosyal işler
Kadınlara karşı ayrımcılık uygulamalarının ve cinsiyet, ırk ve etnik köken, din ve inanç, sakatlık, yaş ve cinsi eğilim nedenlerine dayalı tüm ayırımcı uygulamaların ortadan kaldırılması
İş hukuku, kadın ve erkek arasında eşit muamele, iş sağlığı ve güvenliği ve kamu sağlığı alanlarında AB müktesebatının üstlenilmesi; ilgili idari yapıları ile sosyal güvenliğin eşgüdümü için gerekli yapıların güçlendirilmesi.
Sosyal politika ve istihdam alanındaki müktesebatın etkin uygulanmasının ve güçlendirilmesinin sağlanması.
Ortak istihdam değerlendirilmesi dahil, Avrupa İstihdam Stratejisi'ne daha sonra katılım için ulusal bir istihdam stratejisinin hazırlanması ve bu çerçevede, özellikle devam eden ve hızlanan yapısal değişikliğin etkisi olmak üzere, iş piyasası ve sosyal kalkınmayı izlemek üzere kapasitenin geliştirilmesi.
Sosyal güvenlik ağını güçlendirirken, sosyal güvenlik sistemi reformunu mali anlamda sürdürülebilir kılmak üzere sağlamlaştırmak suretiyle, sosyal korunmanın daha da geliştirilmesi.
Enerji
Enerji kuruluşlarının yeniden yapılandırılması ve çeşitli sektörlerin daha çok açılması, idari ve düzenleyici yapıların güçlendirilmesi.
Ulusal mevzuatının AB enerji müktesebatı ile uyumunun tamamlanması.
Telekomünikasyon
Topluluk mevzuatının üstlenilmesinin tamamlanması.
Tüm telekomünikasyon sektörü için kapsamlı bir politika geliştirilmesi.
Bölgesel politika ve yapısal unsurların eşgüdümü
Ülke iç farklılıkları en aza indirmek amacıyla, değerlendirmeyi izlemek üzere çok yıllı bütçe usulleri ve yapılar kurmak da dahil olmak üzere, ekonomik ve sosyal dayanışmayı sağlamak için bir ulusal politikanın geliştirilmesi.
Kültür ve Görsel-İşitsel politika
Görsel-işitsel mevzuata uyumun tamamlanması ve bağımsız televizyon/radyo makamının yetkilerinin güçlendirilmesi.
Çevre
Çevrenin korunması için kurumsal, idari ve izleme kapasitesinin güçlendirilmesi ile birlikte, özellikle çerçeve ve sektör mevzuatı geliştirmek suretiyle, AB çevre müktesebatının uygulanması ve yürütülmesi.
Çerçeve mevzuat, yatay mevzuat, doğal çevrenin korunması, su kalitesi ve atık yönetimi ile ilgili mevzuata özel bir önem vermek suretiyle müktesebatın uygulanması; bir atık yönetimi stratejisinin uygulanması.
İzleme ağları ve izin usulleri ile veri toplama dahil çevre kontrollerinin kurulması.
Sürdürülebilir kalkınma ilkelerinin, tüm diğer sektörel politikaların tanımlanması ve uygulanmasıyla bütünleştirilmesi.
Çevre Etki Değerlendirmesi direktifinin uygulanması ve yürütülmesi.
Gümrükler
Özellikle serbest bölgeler, çift kullanımlı mallar ve teknolojiler, uyuşturucu üretiminde kullanılan kimyasal maddeler ve sahte ve kaçak mallar ile ilgili mevzuat uyumunun tamamlanması.
Adalet ve içişleri
Topluluk Hukuku ve Adalet ve İçişleri (Aİİ) müktesebatının uygulanması için eğitim programlarının geliştirilmesi.
Özellikle polisin güvenilirliğinin sağlanması için Aİİ kurumlarının daha da geliştirilmesi ve güçlendirilmesi;
Schengen Bilgi Sistemi ve Europol'a katılabilmek için veri koruma alanında AB müktesebatının benimsenmesi;
Vize mevzuatı ve uygulamalarının, AB'ninkiler ile uyumunun başlatılması;
Yasal olmayan göçü önlemek için, göç (kabul, tekrar kabul, sınır dışı etme) konusundaki AB Mevzuatı ve uygulamalarının benimsenmesi ve uygulanması,
Sınır yönetiminin güçlendirilmesine başlanması ve Schengen Sözleşmesinin tam olarak uygulanması için hazırlanılması.
İltica alanında 1951 Cenevre Sözleşmesi için getirilen coğrafi rezervin kaldırılması ve mülteciler için ikamet ve sosyal destek birimlerinin geliştirilmesi.
Yolsuzluk, uyuşturucu maddeler, organize suçlar ve kara para aklama ile mücadele alanları ile ceza ve adli konularda işbirliği konularında AB müktesebatının benimsenmesi ve uygulanması; bu alanlarda uluslararası işbirliğinin daha da sıklaştırılması.
İdari ve adli kapasitenin güçlendirilmesi
Sınır yönetiminin güçlendirilmesi ve Schengen Sözleşmesinin tam olarak uygulanmasına hazırlık da dahil, AT politikalarının etkin uygulanmasını temin etmek üzere, kamu yönetiminin modernizasyonu reformunun tamamlanması.
İç ve dış mali kontroller için yasal çerçevenin tamamlanması, iç muhasebe kaydı/kontrol işlevlerinin uyumlaştırılması için hükümette bir merkezi organizasyon kurulmasının tamamlanması; harcama merkezlerinde iç muhasebe kaydı/kontrol birimleri kurulmasının tamamlanması; merkezi ve yerel düzeyde ulusal kontrolörler/hesap uzmanlarının "işlevsel bağımsızlıklarını" ve "ex-ante" mali kontrolün tamamlanması; muhasebe el kitabı basılması ve AB fonlarının kontrolü için hesap uzmanı birimlerinin geliştirilmesi.
Toprak reformunun tamamlanması ve bölge ve belediye yönetimi kavramlarının geliştirilmesi.
Bölgesel düzeyde işlevsel yapılar kurulması ve bölgesel gelişme ile ilgili mevcut idari yapıların güçlendirilmesi.