ABD'li Ekonomist Jeremy Rifkin: Avrupa hayali henüz ölmedi

Ekonomik krize ve euroyu kurtarma mücadelesine rağmen Avrupa hayali hâlâ yaşıyor: Avrupa’nın yapması gereken üçüncü sanayileşme devrimi için “görünmez ve dağılan bir enerji ağı oluşturabilecek bir ekonomik vizyon ve oyun planı ortaya koymasıdır” şeklinde konuşan “Avrupa Hayali” adlı kitabın yazarı, Amerikalı ekonomist Jeremy Rifkin EurActiv’e bu konuda ayrıntılı bir röportaj verdi.

Avrupa Birliği’nin (AB) dünyanın ikinci sanayi devriminden üçüncüsüne geçiş  yapmasını sağlayabilecek en iyi konumda bulunduğunu kaydeden Rifkin “Avrupa’nın eninde sonunda başarısızlığa uğrayacağı” görüşünü reddetti.

“Bütün yanlışlarına rağmen Avrupa hâlâ dünyanın laboratuarıdır” diyen Amerikalı ekonomist ABD’nin gerilemeye devam ettiğini ve Çin’in tepeden yönetilen merkezi bir rejim olduğunu ve kendi içinde patlayacağını öne sürdü

Ancak AB liderlerinin “gösterişe” aldanmaması gerektiğine dikkat çeken Rifkin mali krizin 2008’de petrolün varil başı fiyatının $147’a  çıkmasının sebep olduğu ekonomik sarsıntının artçı şoku olduğunu ileri sürdü.

Rifkin ekonomik iyileşme gözle görülür düzeye geldiğinde petrol fiyatlarının düşeceğini ve sonunda “kısa devre” yaparak ekonominin motorunu tekrar yakacağını, dünyayı bir panik ortamına sürükleyeceğini iddia etti. Rifkin “bumerang etkisi”nin meydana gelebileceği uyarısında bulundu.

Dört etmenli üçüncü sanayi devrimi

Amerikalı ekonomiste göre AB’yi üçüncü sanayileşme devrimine itecek krizden çıkış stratejisi,  daha önceki sanayi devrimlerinin (19uncu yüzyılda demiryolları ve daha yakın zamanda ABD’deki otoyollar) yarattığı çoklu ekonomik etkiler yaratabilecek dört etmenli altyapı devrimine dayanıyor.

Yenilenebilir enerjinin giderek daha fazla kullanılıyor olmasının yanında sıfır karbon salımına doğru evrilme ve 2050’ye kadar karbon-sonrası ekonomiye geçişi Rifkin her ev, işyeri ve fabrikanın bir tür enerji santraline dönüşmesi olarak özetliyor.

Rifkin iklim değişikliğinin en büyük tek sebebinin binalar olmadığı gibi binaların aslında çözüm olduğunu da ileri sürüyor.

Rifkin’e göre hidrojen üçüncü devrim için gerekli üçüncü etmen. AB’nin kesintili enerji kaynaklarının depolanması için hidrojeni devreye alması gerektiğini kaydeden bilim adamı “Avrupa’da bütün binalarda, altyapıda ve enerji santrallerinde hidrojen altyapısı kurmalıyız” şeklinde konuştu.

Rifkin’in tanıttığı  dördüncü etmen ise internet ve iletişim teknolojisi devrimi ile yenilenebilir ve dağıtılabilir enerji devrimi.

Avrupa’nın aktif varlıkları: Birleşik pazar ve Akdeniz ortaklığı

Rifkin’e göre ilk kıtasal yönetim ve önde gelen küresel ekonomi aktörü olarak AB üçüncü sanayi devrimi yarışını kazanmasını sağlayabilecek her şeye sahip. Buna birliğin Akdeniz’de Kuzey Afrika ve Orta Doğu bölgelerindeki ortaklıkları da dâhil.

“Bu bir milyar insan eder. Potansiyel olarak dünyanın en büyük iç pazarı. Çin’in hayal edebileceğinin çok ötesinde…”

Rifkin böyle bir planının eski jeopolitik tavırları geride bırakarak “biyosfer politikası”na kapı açacağı anlamına geldiğini kaydetti.

Amerikalı ekonomist bu konuda “Avrupa’nın yeni projesi budur. Eğer Avrupa başarısız olursa Avrupa hayali ancak o zaman suya düşer. Ama Avrupa eğer başarırsa Avrupa hayali duygudaşlık yeteneğine sahip bir medeniyetin hayali olur, paylaşılan biyosferde birlikte yaşamanın küresel hayali olur” dedi.

‘Ekonomik yatırım modeli’yle devrimin finansmanı

Bütçe kesintileri ve tasarruf tedbirleri arasında ülkeler ekonomilerini dönüştürebilmek için kaynak yaratmaya çalışıyorlar ancak kamu harcamaları  yaklaşımı Rifkin’e göre doğru yol değil.

Bir örnek olarak Roma’daki çalışmasını örnek veren Rifkin, İtalya başkentinin ekonomik yatırımlara yaklaşık €26 milyar harcadığını (GYSİH’nın neredeyse beşte biri) söyledi. Bu miktarın yalnızca yüzde 1,4’ünü harcamak suretiyle dört etmenli stratejinin uygulamaya konulabileceğini ileri süren Amerikalı ekonomist bu şekilde Roma’nın önümüzdeki 25-30 yılda CO2 salımlarını yüzde 40 azaltabileceğini iddia etti.

Diğer üye devletlerin de benzer bir sessiz devrim gerçekleştirdiklerini belirten Rifkin bunlar arasında Almanya, İspanya ve İskandinav ülkelerini saydı.

Rifkin ekonomik gelişme planının inşaat sektöründe patlamaya sebep olacağını, milyonlarca yeni iş anlamına geldiğini ve Avrupa ekonomisini sürdürülebilir bir modele dönüştürebileceğini kaydetti.

Elit vizyonundan halk vizyonuna

Ancak bu vizyonun şu ana kadar yalnızca Brüksel’de geçerli olduğunu oysa elit çevrelerden kurtularak Avrupa genelinde halk tarafından da benimsenmesi gerektiğini kaydeden Amerikalı ekonomist krizin ortasında AB’nin bir adım atarak dünyaya düzelmenin nerede olacağını söylemesi ve bunun için yeni bir dil geliştirmesi gerektiğini sözlerine ekledi.

Kopenhag’ı unutun

Rifkin geçen aralıkta Danimarka’nın başkenti Kopenhag’da düzenlenen iklim konferansında ortak bir iklim anlaşmasına ilişkin görüşmelerin başarısızlığa uğradığından şimdi atılması gereken adımın “düşünce şeklinin değiştirilmesi” olduğunu kaydetti

www.euractiv.com.tr, 17.06.2010